Nam Tây Nguyên mùa xanh lá

(DNSG) - Thiên nhiên chu đáo đến mức tạo ra bạt ngàn rừng nhưng không quên xen vào những trảng cỏ như là nơi "thư giãn" của muôn loài, ở Tây Nguyên, ở Đông Nam Bộ hay suốt dãy Trường Sơn đều thế.

< Bên hồ Bom Be.

1. Sử chở tôi trên chiếc Honda PCX 125 mới mua vài hôm, như cách nói của Sử là tiện thể chạy roda. Tôi thì quá áy náy, vì chiếc xe có giá đến 50 triệu đồng mà chạy roda băng qua những đường lô cao su trơn trượt, nhão nhoét thì khác nào "phá xe". Nhưng Sử an ủi tôi, không sao, một đời ta nhiều đời hắn. Cùng lắm là xe giảm độ bền, cũng là cơ hội để mua xe khác.

Tôi biết Sử không nói chơi, vì hai ngày qua, tình cờ được sống với bà con vùng Nam Tây Nguyên này, thấy kinh tế nhà nào cũng khá giả, thu nhập một năm năm bảy trăm triệu đồng là bình thường. Vợ chồng Sử có trên chục hecta cà phê, điều, cũng chỉ là mức trung bình của dân ở đây.

Vừa tìm cách băng qua một đường lô bùn ngập vành xe, Sử vừa nói: "Chút nữa có xe tải chở mủ cao su lui tới thì chiếc PCX 125 này không chạy được. Đất đỏ gặp mưa vừa trơn vừa bám dính. Dân tụi em đi rẫy đều dùng xe Honda 50, 67 cũ mèm, đôn dên, xoáy nòng, chỉnh gió, chỉnh lửa, lột trần chỉ còn khung và máy rồi quấn xích, kích chặt cả hai vành mới trị được loại đất này. Mười tám năm nay em không đến Bù Lạch và rừng già từ lúc ấy dần thành rừng cao su nên có thể lạc đường...".

Hơn 10km băng qua rừng cao su, lâu lâu xen kẽ những vạt rừng tự nhiên còn sót lại (hay chưa bị "làm trắng" vì chính quyền đang kiểm soát chặt), quẹo phải, rẽ trái không biết mấy lần, trước mắt là trảng cỏ nối tiếp trảng cỏ - đích đến của chúng tôi. Quả là Sử "định hướng" rất giỏi nên không bị lạc như anh "cảnh báo"!
Dulichgo
Thiên nhiên chu đáo đến mức tạo ra bạt ngàn rừng nhưng không quên xen vào những trảng cỏ như là nơi "thư giãn" của muôn loài, ở Tây Nguyên, ở Đông Nam Bộ hay suốt dãy Trường Sơn đều thế. Nhưng trảng cỏ Bù Lạch khác với rất nhiều trảng cỏ tôi đã từng biết trong chiến tranh là cỏ quá thấp, chỉ có cỏ kim đan xen cỏ chỉ mọc là là mặt đất và thi thoảng mới có vài bụi mua cằn cỗi cho những cánh hoa tím rịm.

Nghe nói đã có lúc lâm nghiệp trồng cây từ rừng bản địa ở trảng cỏ này, chăm sóc rất cẩn thận nhưng chúng không sống được. Có một khác biệt nữa, rất độc đáo, là Bù Lạch có đến 20 trảng cỏ tổng diện tích 500ha, có trảng rộng đến 10ha, tất cả phẳng phiu như sân bóng đá, nối nhau bằng những cánh rừng.

Rừng xanh và trảng cỏ hàng ngàn năm nay "đất ai nấy ở", không xâm lấn nhau mà nếu muốn cũng không thể xâm lấn! Các già làng nơi đây giải thích rằng, dưới các trảng cỏ có một vị thần canh giữ không cho rừng lấn sang để chúng mãi mãi là tấm thảm xanh của trời trải ra cho các tiên nữ xuống đùa vui vào những đêm trăng rồi khỏa mình dưới làn nước trong veo của hồ Bom Be, hưởng chút trần tục trần gian...

< Một góc Bù Lạch.

Bù Lạch (bù là buôn, Lạch là tên riêng, tức buôn Lạch - tiếng S'Tiêng) đã trở thành khu du lịch từ nhiều năm trước ở huyện Bù Đăng, cũng có đơn vị chủ quản, công ty tư nhân thực hiện nhưng chỉ thu hút được nam thanh nữ tú, những gia đình trẻ quanh Đồng Xoài, Bù Đăng, Bù Đốp trong những ngày lễ, Tết, lâu lâu có dân phượt từ Thủ Dầu Một, Biên Hòa, Sài Gòn lên cắm trại.

Và như đã có từ bao đời, mỗi năm một lần, người S'Tiêng sống quanh những trảng cỏ này tổ chức lễ hội đâm trâu, lễ hội đâm cá ở hồ Bom Be vào tháng Ba. Thời gian còn lại là vắng lặng.

Không thể bỏ phí mãi một tài nguyên du lịch như Bù Lạch, tháng 6 vừa qua, tỉnh Bình Phước đã công bố dự án Khu phim trường kết hợp khu du lịch sinh thái Trảng cỏ Bù Lạch diện tích 405ha, gồm Khu A (268ha) dành cho phim trường và du lịch sinh thái rừng tự nhiên, du lịch dã ngoại, ăn uống, nghỉ dưỡng ven hồ Bom Be.
Dulichgo
Khu B (59ha) là khu văn hóa làng nghề các dân tộc thiểu số trên địa bàn. Khu Thác Voi (12ha) kết hợp du lịch sinh thái, du lịch về nguồn, khám phá cuộc sống của đồng bào S'Tiêng, M'Nông và Châu Mạ.

Trở về, Sử chở tôi ngược con đường duy nhất từ ngã ba Minh Hưng rẽ vào Bù Lạch, bên phải quốc lộ 14 nối Bình Dương với Tây Nguyên, chừng 20km, chật hẹp, toàn ổ voi, uốn lượn dốc đèo giữa lớp lớp vườn cà phê và điều. Dù Dự án đã bắt đầu thực hiện tại Khu A nhưng tôi không mấy tin sẽ thu hút được khách du lịch nếu con đường này không được nâng cấp, mở rộng.

2. Đọc cái tựa đề phóng sự này có người sẽ nghĩ Tây Nguyên có những mùa "không xanh lá”. Thưa rằng, đúng vậy. Đó là tình trạng Tây Nguyên mấy chục năm trở lại đây. Khi rừng Tây Nguyên chưa bị "làm cỏ", "tháng Ba (đã là) mùa suối rừng sôi sục", "Tháng Ba sớm sớm mẹ ra rừng theo dấu chân rùa đi tìm nấm mối" (lời bài hát Tháng Ba Tây Nguyên, của Văn Thắng và Thân Như Thơ, sáng tác giữa những năm 1960).

"Suối rừng sôi" và "mẹ ra rừng tìm nấm mối" thì chỉ có trong mùa mưa và rừng thì không bao giờ thôi xanh. Bây giờ đến cuối tháng Sáu, có năm tháng Bảy, tháng Tám, Tây Nguyên vẫn nắng bụi, dân trồng cà phê, tiêu, điều,... đào giếng sâu hàng trăm mét chưa chắc tìm được nước tưới.

Trên 40.000km2 rừng không còn, theo dự báo của nhiều nhà khoa học, không lâu nữa Tây Nguyên sẽ biến thành sa mạc một phần do trái đất nóng lên, phần quan trọng là do không giữ được nước trong mùa mưa, mà cao nguyên này có độ cao trung bình 800m so với mực nước biển, lại nghiêng về phía Đông.
Dulichgo
Nhà văn Nguyên Ngọc là người gắn bó máu thịt với Tây Nguyên suốt hai cuộc chiến tranh giữ nước, đã từng thốt lên: "Những giới hạn quan trọng đến mức sinh tử ở đây đã bị vượt qua: phá sạch rừng, đảo lộn dữ dội cơ cấu dân cư, hủy hoại tất cả các dòng sông lớn, hút cạn nước ngầm, phá vỡ các làng,... để cuối cùng phá nát văn hóa.

< Người nhập cư khá giả ở Nam Tây Nguyên thư giãn trên quê hương thứ hai.

Ở nơi vốn là một vùng văn hóa vào loại độc đáo và đặc sắc nhất nước, nay chỉ còn văn hóa Tây Nguyên dỏm. Hầu như không còn có thể quay trở lại, và đang thật sự không có đường ra. Nhiều lần tôi tự hỏi: Vì sao? Có ai đến Tây Nguyên để học? Học sự hiền minh bất tận của rừng, và của những dân tộc từng biết cách sống với rừng, nghĩa là với tự nhiên, hàng nhiều ngàn năm nay. Một bài học có thể cho cả nhân loại và nền văn minh đang lúng túng ngày nay". (Nguyên Ngọc và Thomas J. Vallely: "Giáo dục - Giá trị vĩnh cửu của hoà bình". Minh Nguyễn phỏng vấn).

Đọc Nguyên Ngọc, tôi lại nghĩ đến các tổ chức kinh tế quốc doanh, cụ thể là những liên hiệp nông lâm trường bao chiếm gần hết đất đai Tây Nguyên. Như ở Đắk Lắk, đến năm 1985, ba xí nghiệp liên hiệp nông lâm quản lý 90% đất đai toàn tỉnh. Ở Gia Lai và Kon Tum con số đó là 60%.

Tính chung, đến năm 1985, quốc doanh đã quản lý 70% diện tích toàn Tây Nguyên. Sau năm 1993, dù có sự chuyển đổi cơ chế quản lý, nhưng con số này cũng chỉ giảm được 26%. Chính các tổ chức quốc doanh này chủ yếu "làm sạch" rừng Tây Nguyên, phá vỡ toàn bộ quy hoạch đất đai của một địa bàn chiến lược quan trọng nhất nước.

Và tôi không thể không nghĩ đến Sử và đại gia đình của anh. Vốn là dân di cư theo kế hoạch, từ Hải Dương, mấy mẹ con anh định cư ở Nam Tây Nguyên cách nay 22 năm, lúc anh mới qua tuổi thiếu niên. Từ "bến đỗ” của mấy mẹ con anh, bà con xa gần cùng tìm đến, tạo nên một quần thể dân cư mới giữa rừng để phá rừng làm rẫy và nhờ đất đỏ bazan mà làm giàu khá nhanh.
Dulichgo
Một thôn, rồi một xã được lập nên, nghe cái tên đã là rất mới: Tân Sơn, nhưng chỉ có vườn cà phê, điều, tiêu, cao su là mới, còn rừng thì biến mất.

Lúc gia đình Sử mới đến (1993), dân Tây Nguyên (số tròn) đã tăng lên 2.380.000 người (từ 1.220.000 người năm 1976, chủ yếu là người dân tộc thiểu số bản địa) với 35 dân tộc (năm 1976 là 18 dân tộc), bây giờ Tây Nguyên đã có trên 5,5 triệu người với gần đủ mặt các dân tộc của Việt Nam, mà đa số là người Kinh, người bản địa như Êđê, Bahnar, Jarai, M'Nông, S'Tiêng... đang trở thành thiểu số trên chính quê hương của họ.

Sử tâm sự: "Tụi em phá rừng là dựa theo các lâm trường, nông trường quốc doanh. Cả trăm mẫu rẫy của thân tộc em ở Tân Sơn một phần là mua lại của nông trường khi người ta làm ăn thất bại, gần như giải thể, chỉ còn bộ khung mấy ông cán bộ giàu sụ nhờ bán gỗ khai thác lậu, và mua lại của người HMông, người Tày, Nùng di dân tự do. Em cũng không biết tại sao huyện Bù Đăng còn lại gần ngàn hecta rừng, nhiều nhất là ở Bù Lạch. Nhưng mà mỗi nơi mỗi khoảnh, không biết rồi đây có giữ được không, vì chỉ cần sơ sẩy chút xíu là trong một vài ngày, rừng sẽ thành rẫy!".

Năm nay, tháng Bảy Tây Nguyên mới mưa nặng hạt, mới tạo nên mùa xanh lá. Suối thì càng sôi sục bào mòn đất đỏ bazan đổ ra biển, nhưng không bao giờ còn cảnh "sớm sớm mẹ ra rừng theo dấu chân rùa đi tìm nấm mối". Bởi đúng như sự thảng thốt của nhà văn rất đáng kính Nguyên Ngọc: Tây Nguyên bị phá sạch rừng, hủy hoại tất cả các dòng sông lớn, hút cạn nước ngầm...

Đắk Nông, tháng 7/2015
Phương Hà (Doanh Nhân Sàigòn)
Du lịch, GO!

Muốn biết Hà Giang đẹp thế nào, đừng đi mùa lễ hội

(Ngoisao) - Hà Giang luôn đẹp dù chả có bông hoa nào. Còn giờ nghĩ đến cảnh các cung đường ngoằn ngoèo hàng trăm du khách ùa khỏi xe, hăng hái lao vào ruộng tam giác mạch mà buồn.

< Đường lên cao nguyên đá Đồng Văn.

Những ngày tháng 10, hoa tam giác mạch tím hồng bắt đầu nở bung trên các triền đồi, vạt ruộng khắp núi rừng Tây Bắc, phô bày một vẻ đẹp huyền ảo khó tả. Và bạn đang chuẩn bị cho một hành trình để thưởng ngoạn hoa tam giác mạch. Hãy nghĩ cho kỹ!

Sự tích một lễ hội

Vài năm trở lại đây, du lịch trở thành mũi nhọn kinh tế của các tỉnh miền núi phía Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái... Mùa xuân ngắm hoa đào, hoa mận; đầu hè xem đổ nước ruộng bậc thang; thu sang chiêm ngưỡng mùa vàng; chớm đông thưởng hoa tam giác mạch. Đường xá ngày càng thuận tiện khiến khách du lịch dưới xuôi ùn ùn kéo lên miền núi. Và thế là vô vàn ngày lễ hội được nghĩ ra để phục vụ nhu cầu du lịch như “Lễ hội ruộng bậc thang”, “Lễ hội mùa vàng trên non” và giờ cả “Lễ hội hoa tam giác mạch”...

Trước đây, tam giác mạch vốn là thứ cây lương thực trồng chống đói khi giáp hạt của đồng bào miền cao. Thứ mạch này (kiều mạch) có hình tam giác nên được gọi là tam giác mạch hay mạch ba góc, không có giá trị cao về kinh tế như lúa, ngô nên chỉ được trồng xen canh, vào lúc lúa đã qua mùa mà ngô chưa đến vụ.
Dulichgo
Tuy nhiên, hoa tam giác mạch lại rất đẹp, dẫu rằng vẻ đẹp đó mong manh và ngắn ngày. Chính vì vậy, khoảng 5 năm trước, rất ít người biết đến hoa tam giác mạch và người dân chỉ trồng để lấy mạch làm bánh, nấu rượu và nuôi gia súc mà thôi. Thế rồi, cánh “phượt tử” tình cờ phát hiện ra vẻ đẹp của hoa tam giác mạch, phát tán trên các diễn đàn mạng, dẫn tới phong trào “mùa săn hoa tam giác mạch” khiến những địa phương có trồng tam giác mạch phải thay đổi.

Người dân không còn tưới nước tiểu bò, lợn khi hoa nở nữa (để ngăn du khách lăn lê bò toài, tạo dáng pose hình chụp trong nương khiến cây mạch bị giày xéo tan tành) mà trái lại được chỉ định gieo trồng theo lịch, để các vùng luân phiên nhau có hoa từ tháng 10 đến tháng 12. Tất nhiên, cứ trồng là có tiền chứ không trông chờ vào việc thu hoạch mạch nữa, còn du khách cứ thoải mái vào nương tung hoành, có nơi miễn phí, có nơi thu phí 10 hay 20 nghìn đồng/khách. Và để thu hút nhiều hơn nữa khách du lịch, những lễ hội “Hoa tam giác mạch” được nghĩ ra, tạo ra một điểm nhấn truyền thống trong kho tàng lễ hội “đồ sộ” mới phát sinh.

Ngắm hoa hay ngắm người?

Bạn chỉ có thể thụ cảm được vẻ đẹp hoa tam giác mạch trong một không gian bao la, phóng khoáng. Những triền đồi rực một màu tím hồng đem lại một niềm say đắm, khoái lạc không bút nào tả xiết.

Tam giác mạch ở Hà Giang đẹp nhất ở khu Yên Minh, Đồng Văn, Sủng Là, Ma Lé, chân cột cờ Lũng Cú... Những vạt nương trập trùng, những thớt ruộng bậc thang bừng sáng thứ ánh sáng diệu kỳ tỏa ra từ muôn vàn chùm hoa rung rinh trong gió lạnh, trong nắng nhạt mùa đông. Làm nền cho vẻ đẹp mong manh đó là những dãy núi tím biếc, là những đụn cỏ voi lúp xúp thâm đen và cả sự tĩnh lặng miên man nơi cùng trời cuối đất. Chỉ như thế, con người mới cảm, thấy, nghe, nhìn được vẻ đẹp của loài hoa sơn cước này.
Dulichgo
Song, nếu bạn đi ngắm hoa tam giác mạch vào những ngày cuối tuần thời điểm này, những điều kiện trên là bất khả. Hãy nghĩ đến hình ảnh trên những cung đường ngoằn nghoèo, tấp nập những chiếc xe du lịch xuôi ngược. Một tiếng reo vang lên: “A tam giác mạch kìa” và rồi hàng đoàn du khách hiếu kỳ ùa ra khỏi xe, hăng hái lao vào một bãi trồng hoa ven đường. Người thì váy áo đủ màu, đứng ngồi nằm đa dạng, giơ ngón tay hình chữ V, nhoẻn miệng khoe răng lấp lóa trong bãi trồng hoa. Người thì giơ máy ảnh khủng, smartphone… ra chụp nhoay nhoáy như lấy được. Ông lom khom, quỳ gối, người điều chỉnh mẫu, ông xin chỗ chụp… Không khí rất lễ hội.

Ngoài bãi tam giác mạch, những đứa trẻ Mông vô hồn đứng xem đám du khách tạo dáng. Phải chụp cả với dân địa phương nữa mới đủ tấm đủ món, 10 nghìn đồng một kiểu sẵn luôn. Váy người Mông cũng cho thuê, 10 nghìn hay 20 nghìn đồng. Thế là có cả hoa, có cả váy Mông sặc sỡ và quan trọng nhất có cả mặt mình để đăng Facebook với những dòng status đầy tâm trạng. Và rồi họ lại ào lên xe, trực chỉ tới những nơi trồng hoa tam giác mạch khác như những bầy ong cần mẫn tìm chỗ chụp ảnh và check-in.

Đã có những vạt nương tam giác mạch chẳng thấy hoa đâu mà chỉ thấy người, thấy áo quần màu sắc sặc sỡ vàng, đỏ, tím, hồng... Vui là chính chứ ngắm hoa chỉ cái cớ. Ngắm người, ngắm mình vui hơn. Đấy là chưa kể những điểm không thể không check in ở Hà Giang như đỉnh Mã Pí Lèng, cột cờ Lũng Cú... rất khó để có thể chụp ảnh cho riêng bạn mà không bị vướng người khác.

Đau đầu vì 'Ăn, ngủ, nghỉ...'

Đi du lịch miền cao vào các mùa lễ hội, chuyện ăn ngủ nghỉ là cả một vấn đề. Cũng dễ hiểu, với hàng nghìn người đổ xô lên Tây Bắc vào mỗi cuối tuần như hiện nay thì chuyện quá tải là đương nhiên.

Thị trấn Đồng Văn (Hà Giang), điểm dừng chân gần như là bắt buộc của các tour miền cao đã chấp nhận đánh mất bản sắc “Phố cổ Đồng Văn” ngày xưa để “tiến kịp miền xuôi” bằng hàng chục khách sạn, nhà nghỉ mới xây, có cả những khách sạn 9 tầng lừng lững, phố phường thì đèn hoa nhấp nháy như chợ đêm Đồng Xuân… mà vẫn không thể đáp ứng được nhu cầu lưu trú.

Với những người thuê được phòng thì cũng phải chịu mức giá cao chẳng kém ở Hà Nội vào dịp Valentine hay Giáng sinh. Nếu không chấp nhận sự chặt chém đó, du khách buộc phải lựa chọn ở nơi khác không phải trọng điểm “lễ hội tam giác mạch” như Mèo Vạc, Yên Minh hoặc thậm chí Quản Bạ.
Dulichgo
Ngủ nghỉ đã vậy, chuyện ăn uống còn gian nan hơn. Số lượng nhà hàng ở Đồng Văn chỉ đếm trên đầu ngón tay, nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm lại không nhiều, đường giao thông vận chuyển hàng hóa lại không thuận tiện cho nên chuyện “đi hàng chục hàng ăn chỉ nhận được những cái lắc đầu” là bình thường. Nếu không có mối quen biết, không đặt trước nhà hàng, không chuẩn bị thực phẩm, thực sự khả năng nhịn đói đi ngủ hay ăn tạm đồ nướng vớ vẩn, giá cắt cổ là rất cao.

Đa phần khách du lịch đến Hà Giang mùa này là vì tam giác mạch. Nhưng Hà Giang mùa nào cũng đẹp, đó là cái vẻ lạnh lùng của cao nguyên đá, nét đẹp rực rỡ khi xuân về, những con đường đèo ngoạn mục có một không hai, con người thân thiện... Tất cả đều khiến bạn nếu đi Hà Giang dù chỉ một lần, chắc chắc sẽ muốn quay lại lần nữa. Đừng để Hà Giang thành hình ảnh xấu nếu bạn tới nơi đó mùa lễ hội đông đúc, kẹt xe, chặt chém và không khí ngột ngạt.

Mùa hoa tam giác mạch được gieo trồng theo lịch để làm sao có hoa nở suốt từ tháng 10 đến tháng 12. Vậy nên, nếu bạn muốn thực sự muốn thưởng ngoạn hoa thì hãy đợi đợt cao điểm lễ hội qua đi. Ngoài ra, bạn nên đặc biệt tránh những ngày cuối tuần. Hà Giang là một điểm đến tuyệt vời không chỉ có hoa tam giác mạch, nên kết hợp thăm thú những nơi khác nữa, hoặc đơn thuần chỉ là lang thang vô định trên cao nguyên đá. Và hình trình lý tưởng để đi Hà Giang là tối thiểu 4 ngày.

Theo Phi Long (Ngôi Sao)
Du lịch, GO!

Hà Nội chiều quê

Dòng Hồng Hà (hay gọi là sông Hồng) muôn đời vẫn thế, lúc thì cuồn cuộn, khi lại lặng lẽ chảy giữa mảnh đất Hà Nội ngàn năm văn hiến.

Bên này sông với các quận nội thành Đống Đa, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng... là nơi ồn ào, tấp nập, là miền "đất hứa" của bao người. Bên kia sông vẫn giữ được chút hồn quê với bụi chuối, bãi cỏ, đàn trâu... để cho những ai thèm nhớ quê tìm về, hay người Hà Nội gốc tới trải nghiệm, thư giãn.

Thời còn sinh viên, cứ mỗi khi bắt chuyến tàu tối từ vùng Kinh Bắc ra Hà Nội là một lần tôi chẳng thể nào quên sự hồi hộp khi qua cầu Long Biên trên dòng sông Hồng.

Ở bên kia dòng sông, theo hướng con tàu tiến tới là những tòa cao ốc với ánh đèn, dòng người, tiếng còi xe... Dường như nơi ấy với tôi mới thực sự là thủ đô, là thành phố. Còn ở bên này dòng Hồng Hà với những bờ lau san sát, bãi bồi trải dài cát vàng và con đường ven đê trở vào với những Ngọc Thụy, Cự Khối, Bát Tràng... vẫn chỉ là một Hà Nội làng quê. Cả một vùng đất Long Biên, Gia Lâm ấy tuy tốc độ đô thị hóa nhanh để nhằm đạt tới mục đích "Thành phố đôi bờ sông Hồng", nhưng những gì của hồn làng, hồn quê vẫn còn in đậm.
Dulichgo
Ngày xưa, xa quê lên chốn đô thành, mỗi khi nhớ nhà tôi lại rủ bạn đạp xe từ quận Thanh Xuân đi qua một Hà Nội đông đúc để ra cầu Long Biên rồi sang bên kia dòng Hồng Hà. Lúc đó chưa có cầu Vĩnh Tuy và Thanh Trì nên muốn đi từ nội thành sang mạn Long Biên, Gia Lâm, bọn tôi phải đạp xe qua cây cầu sắt cũ kỹ Long Biên hoặc cầu Chương Dương.

Sang bên kia sông là để những chàng trai trẻ chưa quen với phố phường thoát khỏi cái ngột ngạt, đồng thời cũng để tìm về một hồn quê, hồn làng đồng điệu với quê mình, cho vơi đi nỗi nhớ nhà.

Chúng tôi thích thú với không gian thoáng đãng mênh mông của trời rộng sông dài nên đã khóa xe đạp vào thành cầu Long Biên để lội bộ xuống bãi bồi với bụi chuối, nương ngô, bờ lau, rồi nghịch cát, gập thuyền giấy cho trôi theo dòng nước, như thể những kẻ mười tám đôi mươi thực sự được trở về quê hương, trở về tuổi thơ.

Rồi thời gian thấm thoắt thoi đưa, bạn học mỗi đứa với gánh nặng cơm áo gạo tiền. Tôi cũng vùi mình vào vòng xoáy ấy, dù vẫn đi đi về về qua dòng Hồng Hà, nhưng chẳng bao giờ dừng lại ngắm cảnh hay tạt xuống ven đê, bãi bồi như ngày xưa nữa.

Hơn một thập kỷ nhìn lại, ai đó đã gắn bó với mảnh đất này thấy Hà Nội phát triển nhanh quá. Thế là gã đàn ông (không còn là chàng sinh viên hồn nhiên khi xưa) chợt nhớ ra, rồi vội vã tìm về để xem cái hồn quê ngày xưa ấy còn vương vãi chút nào bên khúc sông vẫn đục ngầu mùa lũ, cạn nước vào những tháng Hè...

Có người bảo Hà Nội nói chung và sông Hồng nói riêng đẹp nhất khi vào Thu. Có lẽ vì thế, nên một buổi chiều đầu Thu nắng nhạt, chẳng hẹn hò ai, lặng lẽ mình tôi tìm về một khúc Hồng Hà.

Xe lăn bánh thật chậm qua cầu Vĩnh Tuy như vô thức, để rồi chợt nhận ra dòng sông Hồng mùa này đúng là đẹp thật. Nước sông trong xanh, phẳng lặng bên bãi cát trắng trải dài miên man. Vài đôi tình nhân xuất hiện từ bao giờ, âu yếm sánh bước bên nhau.

Khi xuống tới ven đê, chợt thấy một đàn trâu hàng trăm con to nhỏ, con thì nhởn nhơ gặm cỏ, con thì lao mình xuống dòng Hồng Hà tắm mát. Còn chàng mục đồng sau khi lùa được đàn trâu tới đúng chỗ ưng ý, lặng lẽ ngồi ngắm dòng nước bình lặng trôi. Nhìn thấy hình ảnh ấy, tôi lại rạo rực nhớ tới quê, tới làng mình.

Từ gầm cầu Vĩnh Tuy men theo một đoạn đê nữa, tôi bắt gặp một vườn nhãn cổ thụ được quây thép gai để làm chuồng nhốt trâu. Qua người dân gần đó tôi mới biết đàn trâu và khu vườn nhãn cổ thụ ở đây chính là điểm chụp ảnh cưới, ảnh dã ngoại của dân thủ đô bên kia sông.

Chiều về trên bãi cỏ, cồn cát, những đôi tình nhân tìm đến càng đông. Những cô gái đủ mốt thời trang tung tăng bên các chàng, lúc thì cười đùa vang trời, khi lại nũng nịu đòi người yêu chụp ảnh. Có nhiều đôi còn thuê một kíp thợ chụp ảnh chuyên nghiệp ghi lại bộ mang hồn quê làm kỷ niệm quãng thời gian yêu nhau.

Những chàng trai, cô gái ấy có thể như bọn tôi ngày xưa, ra đây cho vơi đi nỗi nhớ hoặc đơn thuần chỉ là để thoát khỏi cái ngột ngạt của còi xe, phố phường chật chội. Nhưng dù lý do gì thì các bạn trẻ ấy vẫn may mắn tìm được một chút hồn quê như chúng tôi hơn 10 năm trước - thứ mà tưởng đã vĩnh viễn mất.
Dulichgo
Chiều ấy, tôi gặp một đôi vợ chồng trẻ và cô con gái. Bé tên Mai Anh, nhà ở Đống Đa, rất thích thú khi tận mắt nhìn thấy con thuyền, đàn trâu, vườn nhãn, bụi chuối. Bé cứ liên tục hỏi mẹ về cái này, cái kia. Rồi mỗi lần gặp cái hay, cái lạ, bé lại giục bố bấm máy ảnh để về khoe với bạn bè trên facebook.

Có lẽ sống trong những tòa nhà bốn bề bê tông cốt thép và quanh năm ngập đầu với sách vở, những đứa trẻ đã bị biến thành "gà công nghiệp". Vậy nên có được một chuyến dã ngoại, thăm thú đây đó như gia đình bé Mai Anh thật là thú vị và mỗi chuyến đi như thế chắc sẽ góp phần giữ gìn tuổi thơ hồn nhiên trong những đứa trẻ sinh ra ở phố thị.

Cảnh sắc nhuốm màu đồng quê ngay gần những tòa cao ốc cho người ta chút gì đó thư thái, bình yên. Không chỉ bé gái thích chụp ảnh với trâu, với cỏ cây mà nhiều cô dâu váy trắng muốt, nhiều chàng rể trong những bộ comple sang trọng cũng ngã nghiêng tạo dáng để có bộ ảnh cưới với phông nền thôn dã.

Chiều dần ngả bóng, trên bãi cỏ bao la, những chàng trai với thú đua xe mô hình xuất hiện. Họ bảo ở phố làm gì có chỗ chơi được trò này nên cứ phải ra ven sông cho thoáng đãng.

Bạn, tôi, hay chúng ta cứ thử ngắm và ngẫm xem, chỉ cần một chiếc thuyền nhỏ với cụ già đội nón lá thong thả buông lưới dưới chân cầu Vĩnh Tuy là cái hồn quê, cái sự bình dị của cuộc sống đã hiện hữu...

Theo Hải Dương (Doanh Nhân Sàigòn)
Du lịch, GO!

Tam giác mạch: 'thần chú' của cao nguyên đá - K2

(Tiếp theo) - 'Chiến dịch' tam giác mạch

Trong khi hoa đào nở đón mùa xuân, hoa gạo bập bùng đỏ lửa mùa hạ... thì tam giác mạch lại dám nở để đón mùa đông - mà là mùa đông giá rét trên cao nguyên đá!

Chủ tịch UBND huyện Đồng Văn, anh Hoàng Văn Thịnh, khoát tay chỉ lên tấm bản đồ địa phương trên tường phòng làm việc, rê tay theo tuyến đường 4C - cung đường mang tên “Hạnh Phúc” và bảo: “Năm 2012 chúng tôi chỉ hỗ trợ dân trồng chừng 10ha phục vụ du lịch, cho dân bán vé thu tiền chụp ảnh chứ không ngờ sức hút của tam giác mạch với du khách kinh khủng như thế này”.

“Vào trận”

“Đấy các anh xem, chỉ riêng 11 trong số 19 xã, thị trấn của Đồng Văn dọc theo cung đường 4C này chúng tôi đã trồng được 325ha tam giác mạch theo ba thời điểm, sao cho hoa nở gối nhau từ tháng 9 đến tết - chủ tịch Thịnh hào hứng nói - Trà 1 chúng tôi cho trồng từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 đã nở rộ, trà này chỉ chừng 50ha để “gây men” cho du khách;

Trà 2 phục vụ chính hội, chúng tôi gieo hơn 200ha từ giữa tháng 9 và nay đang ra lác đác hàm tiếu, chuẩn bị đến dịp chính lễ sẽ bừng rộ đồng loạt, và trà 3 gieo đầu tháng 10 sẽ cho hoa vào đầu tháng 12 đến Tết dương lịch”.

E rằng những con số về diện tích hoa tam giác mạch ấy sẽ khó cho chúng tôi hình dung về hiệu quả, chủ tịch Thịnh giải thích thêm: Đây không chỉ là chuyện trồng hoa chơi hội, mà là một bài toán lớn của Đồng Văn, rộng ra là cả Hà Giang, không phải trồng ra để chơi hội xong, tàn mùa hoa là đâu lại hoàn đấy. Cây chiến lược vụ đông hẳn hoi, đưa hẳn vào 
nghị quyết!
Dulichgo
Năm 2013 huyện đã nâng diện tích lên 50ha tam giác mạch, nhưng đúng là sau khi tàn mùa hoa, tam giác mạch kết hạt thì sản lượng như vậy chưa đủ để sản xuất cái gì ra tấm ra miếng và cũng chưa chọn được đầu ra có tính đặc sản cho loài hoa đặc biệt này. Mỗi hecta tam giác mạch, tùy trồng sớm hay muộn và thời tiết thuận hay không sẽ cho sản lượng từ 500kg đến 1 tấn hạt. Giá thị trường hiện nay là 20.000 - 22.000 đồng/kg hạt tam giác mạch. Lấy giá đó nhân với năng suất bình quân, mỗi hecta cũng đã có được 15 triệu đồng/ha, con số thu nhập ấy ở cao nguyên đá này không hề nhỏ!

Mỗi vụ tam giác mạch chỉ cần thời gian hai tháng rưỡi, và quan trọng là thời gian trồng tam giác mạch chính là thời kỳ “đất rỗi”, lâu nay bà con chỉ trồng để lấy ra chăn nuôi, hạt có lấy cũng chỉ để ủ cùng với ngô cho rượu thêm thơm, hoặc xay bột làm bánh ăn chơi chứ chưa tính điều gì xa xôi cả. Nay trồng hàng trăm hecta như vậy, nếu không cam kết đầu ra với bà con, chắc không ai dám trồng!

Khởi động từ tháng 6-2015, khi Huyện ủy Đồng Văn ra quyết định về việc “Thành lập ban chỉ đạo trồng, tham gia tổ chức lễ hội hoa tam giác mạch của tỉnh trên địa bàn huyện Đồng Văn năm 2015” kèm theo đó là danh sách các thành viên của “ban tam giác mạch” với đầy đủ các ban ngành.

Việc đầu tiên là đích thân ông chủ tịch huyện cùng các thành viên của ban này về từng xã trong số 11 xã Vần Chải, Phố Cáo, Sủng Là, Thài Phìn Tủng, Lũng Phìn, Lũng Táo, Lũng Cú, Ma Lé, Sủng Trái, Phố Là và thị trấn Đồng Văn mời các hộ dân ký cam kết: huyện sẽ đảm bảo thu mua hết sản lượng hạt sau khi thu hoạch với giá như giá thị trường, ít nhất 20.000 - 22.000 đồng/kg. Còn trong thời gian trồng hoa, bà con có quyền cho du khách vào ruộng hoa mình chụp ảnh để thu tiền. Chưa hết, để bà con an tâm hơn, huyện quyết định hỗ trợ bà con mỗi hecta 3 triệu đồng để mua giống, chăm sóc nương hoa. Người Mông trên núi cao chỉ tin vào những gì được nhìn thấy và cam kết.

Thấy cán bộ xã đưa hạt giống, phân bón về, lại có cái dấu đỏ ký dưới tờ giấy cam kết sẽ mua hết hạt thì tin ngay. Và chỉ riêng 11 xã được chỉ đạo trồng, diện tích ban đầu dự kiến 300ha thì nay bà con trồng lên tới 325ha.

Hoa thắm từng hẻm núi...

Hoàng Minh Đức, vốn là bí thư Huyện đoàn Đồng Văn, nay về làm bí thư xã Sáng Tủng - một xã thuộc “diện 135” (xã nghèo miền núi), nói với chúng tôi: “Sáng Tủng không được đưa vào diện phát triển tam giác mạch trong chiến dịch này của huyện Đồng Văn nhưng người dân đã thấy lợi từ cây hoa này nên tự giác phát triển diện tích”.
Dulichgo
Những năm trước, toàn địa bàn 15 thôn bản của Sáng Tủng chỉ có 5 - 7ha tam giác mạch, nhưng từ năm 2014 khi thấy “xu hướng” phát triển được cây tam giác mạch ở các địa bàn khác trong huyện nên người dân cũng chủ động gieo trồng tăng diện tích. Và vụ tam giác mạch năm nay dù không phải là một trong các xã được huyện chọn, người dân vẫn mạnh dạn trồng đến 15ha.

Sùng Chúng Hờ, vốn là cán bộ xã, nắm bắt được tương lai của tam giác mạch sớm nhất nên là “người tiên phong” của Sáng Tủng, anh khuyên nhiều hộ ở xã mình phát triển diện tích cây hoa này do “dễ trồng, mau thu hoạch và có tiền ngay” mà không chờ đến quy hoạch phát triển của huyện.

Sùng Chúng Hờ cũng trồng hơn 1ha tam giác mạch, năm ngoái chỉ sau hơn hai tháng làm chơi ăn thật, anh có được 20 triệu đồng từ tam giác mạch, chưa kể tiền cho du khách “phượt” vào đây thuê nương chụp hoa! “Cây tam giác mạch từ chỗ chỉ trồng giữ đất, lấy hạt nuôi gia súc thì nay đã có đầu ra, hạt bán cho người thu mua về làm bánh, thân cây có thể làm rau ăn, du khách đến tham quan, chụp ảnh cũng đem lại chút thu nhập cho người dân.

Đây chính là lợi ích rõ rệt nhất của việc phát triển tam giác mạch, và đương nhiên việc phát triển này nằm trong quy hoạch, định hướng của xã, của huyện nên người dân sẽ tin tưởng...” - bí thư xã Sáng Tủng Hoàng Minh Đức chia sẻ.

Ngay đêm đầu tiên trở lại Đồng Văn, ngay sau bữa lẩu rau tam giác mạch đặc sản mà chúng tôi đã kể, món tráng miệng là bánh dẻo tam giác mạch được đóng hộp với mẫu bao bì khá bắt mắt, trên hộp bánh là hình ảnh cánh đồng hoa đang nở rộ, tương tự là khai vị với chai rượu tam giác mạch cũng là một trải nghiệm riêng mà du khách nào cũng muốn nếm thử.

Sáng hôm sau, lội bộ quanh khu chợ trung tâm, hóa ra bánh và rượu tam giác mạch - những sản phẩm mới của Đồng Văn - cũng đang khan hàng, một phần do vừa trải qua đợt cuối tuần, khách lên đây ai cũng muốn mang chút quà lạ về xuôi, phần nữa những cơ sở sản xuất phải tích trữ dành cho dịp lễ hội sắp tới. Bởi cho dù đã có dây chuyền công nghệ sản xuất bánh, sản xuất rượu nhưng công suất còn thấp, cung không đủ cầu, tất cả chỉ mới khởi đầu cho một lối đi từ cây hoa đặc sản bé bỏng này!

Và có lẽ chính những ngày xuôi ngược trên cung đường 4C, trong cái se lạnh của đất trời, trong giá buốt từ hơi đá núi, tôi chợt nhận ra vẻ đẹp kỳ diệu của tam giác mạch.

Trong khi những loài hoa khác như hoa đào với dáng vẻ gân guốc can trường nở đón mùa xuân, hoa gạo bập bùng đỏ lửa đón mùa hạ... thì tam giác mạch là loài hoa dám nở để đón mùa đông, mà lại là mùa đông giá rét trên cao nguyên đá! Dulichgo
Có một ngụ ngôn nào trong câu chuyện của loài hoa này khi nghĩ về tương lai của nó?

Sáng 9-11, tại Nhà triển lãm 93 Đinh Tiên Hoàng (Q.Hoàn Kiếm, Hà Nội), tỉnh Hà Giang đã tổ chức triển lãm Hà Giang, mùa hoa tam giác mạch. Triển lãm giới thiệu hơn 70 bức ảnh về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên Hà Giang. Trong khuôn khổ triển lãm (mở cửa đến ngày 20-11), ban tổ chức cũng giới thiệu nhiều đặc sản của Hà Giang.

Còn tiếp
Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - kỳ cuối

Theo Lê Đức Dục, Đức Bình (Báo Tuổi Trẻ)
Du lịch, GO!

Tam giác mạch: 'thần chú' của cao nguyên đá - K1

(TT) - Những ngày này, lên cao nguyên đá Hà Giang cứ có cảm giác gợi nhớ một câu thần chú trong truyện cổ. Có điều không phải “Vừng ơi...” mà là “Tam giác mạch ơi, mở ra!”. Kho báu ấy đang hiển hiện trên chập chùng đồi nương, sắc hoa trắng hồng ánh lên kiêu hãnh giữa xám đen đá núi...

Bản “lý lịch” của nàng Lọ Lem

Gần năm năm trước, chúng tôi lên Hà Giang làm phim tết cho Truyền hình Tuổi Trẻ về loài hoa này. Khi nhờ Khang, cán bộ Tỉnh đoàn Hà Giang, vốn là dân bản địa thông thuộc địa bàn, dẫn đường đến những vùng dân trồng nhiều tam giác mạch, Khang hỏi lại: “Hoa tam giác mạch là gì anh? Bọn em chưa thấy!”.

Nhắc lại câu chuyện cũ này bởi mấy hôm trước khi chúng tôi từ Cao Bằng chuẩn bị qua Hà Giang, cũng chính Khang thông báo cho chúng tôi: “Đồng Văn đang tắc đường, các anh khoan sang vội”. “Sao tắc đường thế chú?”. “Thì tại... hoa tam giác mạch đó!”.

Thật không thể hình dung vẻ đẹp kiều mị của loài hoa này giờ đây lại quyến rũ thiên hạ đến thế, nói theo cách của những bạn trẻ là “sốt xình xịch cùng tam giác mạch”.

Từ loài rau trồng để nuôi lợn...

8g tối của ngày đầu tuần, sau khi vượt cung đường hiểm trở từ Cao Bằng xuyên qua Bảo Lạc, Bảo Lâm, Mèo Vạc, qua đèo Mã Pí Lèng, thị trấn Đồng Văn đón chúng tôi bằng cái lạnh cố hữu về đêm của mình.
Dulichgo
Đang là thứ hai đầu tuần, đã tránh “giờ cao điểm” cuối tuần nhưng những khách sạn của Đồng Văn vẫn kín phòng.

Đêm lạnh cao nguyên không gì thú vị bằng một nồi lẩu gà Mông và vài chén rượu ngô. Thụ, chủ quán ăn Âu Việt ở trung tâm thị trấn, nhận ra chúng tôi là khách quen, vội nói: “Có món độc để cho các anh thưởng thức đấy!”. Nói rồi đích thân chủ quán vào bếp mang ra một rổ rau đặt cạnh nồi lẩu đang sôi sùng sục, mỉm cười: “Lần đầu các anh được ăn rau này, em chắc luôn!”.

Nhìn những chồi rau mơn mởn, tôi buột miệng: “Tưởng gì, rau diếp cá này dưới xuôi thiếu gì!”. “Diếp cá nào? Anh cứ thử xem có tanh không?”. Tôi nhặt cọng rau tươi nhấm nhấm, hơi chua, ngai ngái vị rừng núi.
Thụ cười: “Đã bảo các anh chưa ăn rau này bao giờ mà! Rau tam giác mạch đó!”. Ôi trời! Đúng là lần đầu chúng tôi ăn món lẩu với rau tam giác mạch.

Nhưng từ năm năm trước, câu chuyện về cây tam giác mạch với anh chàng người Mông tên Mùa Nọ Hờ ở bản Lủng Cẩm Trên của xã Sủng Là đâu có đặc biệt và trang trọng, như cách mà chàng chủ quán lẩu đang dành cho những vị khách quen của anh.

Năm năm trước, khi dừng chân bên ruộng tam giác mạch ở Sủng Là, xuýt xoa vì vẻ đẹp lộng lẫy của hoa, Hờ cười cười nhìn mấy thằng dưới xuôi chúng tôi rồi nói rất thật: “Ơ, cái hoa này tao trồng để nuôi lợn thôi mà, mùa không có gì cho lợn ăn thì trồng cây “chez” này thôi”. “Chez” chính là tên gọi của cây tam giác mạch trong tiếng Mông. Và công dụng của nó thì đơn giản như anh Mùa Nọ Hờ vừa nói: chỉ dùng để nuôi lợn!

Sau mùa thu hoạch lúa nương hoặc ngô vào tháng 7, tháng 8, thay vì đợi đến mùa gieo trồng năm sau, dân trên cao nguyên đá đã trồng tam giác mạch để lấy rau chăn nuôi. Gieo hoa dày kín rồi cứ thế tỉa rau thưa dần trong đám ruộng, những cây tam giác mạch còn lại trên nương khi ấy thân đã già, không thể dùng làm rau được sẽ bắt đầu trổ hoa.

Một bông hoa bé li ti với những cánh hoa màu hồng, phớt tím hay phớt trắng có hình tam giác chụm lại như chóp nón, ôm ấp giữa tim hoa một hạt mạch. Nhưng cả triệu cành hoa như thế kết lại thành những thảm hoa rập rờn trước gió.

... Đến vẻ đẹp “công chúa” lên ngôi

Câu chuyện bên nồi lẩu rau tam giác mạch cứ thế trôi ngược về với bản lý lịch cơ hàn của nàng lọ lem những ngày chúng tôi đi làm phim từ mấy năm trước. Đâu có ngờ một ngày từ “huyền thoại đạm bạc” ấy, cây tam giác mạch của nồi rau nuôi lợn được tôn vinh như nàng “công chúa”.
Dulichgo
Loài rau nuôi lợn ấy nay khiến du khách ngóng vọng mùa hoa. Rồi sau mùa hoa, những hạt mạch ấy sẽ thành bánh, thành rượu, thành trà... mà những sản phẩm ấy sẽ được giới thiệu trong lễ hội hoa tam giác mạch ở cao nguyên đá Hà Giang từ ngày 13 đến 15-11 tới đây.

Cho đến nay ở nước ta chỉ có Đà Lạt mới tổ chức lễ hội hoa, và lễ hội hoa Đà Lạt là nơi khoe sắc của muôn vàn loài hoa trăm hồng ngàn tía, còn trên biên ải mây mù giá rét này, có lẽ đây là lễ hội chỉ dành cho một sắc hoa duy nhất: hoa tam giác mạch.

Điểm tổ chức lễ hội hoa chính diễn ra ở thị trấn Đồng Văn, nhưng vệ tinh của lễ hội thì miên man hàng chục điểm khác theo cung đường Hạnh Phúc chạy từ cổng trời Quản Bạ, qua Yên Minh đến Đồng Văn, xuyên đèo Mã Pí Lèng sang tận Mèo Vạc với diện tích 325ha hoa.

Ở dưới xuôi, 1ha diện tích đất ruộng có thể không khiến người ta phải nghĩ ngợi nhiều, nhưng ở Hà Giang, nơi đất được gùi cõng lên để đổ vào từng hốc đá trồng tỉa, con số diện tích ấy mang một sức nặng khủng khiếp. Và cơn sốt đi chiêm ngưỡng hoa tam giác mạch đã khiến Đồng Văn lâm vào cảnh... tắc đường như đã nói ở trên.

Vẻ đẹp hùng vĩ của cung đường uốn lượn qua chập chùng đá núi từ TP Hà Giang vào tận Đồng Văn, Mèo Vạc và đặc biệt là điểm cực Bắc đất nước: cột cờ Lũng Cú luôn mời gọi những bước chân du khách lên với Hà Giang quanh năm.

Nhưng sức hấp dẫn của cao nguyên đá phải vào chính vụ hoa tam giác mạch nở tầm từ giữa tháng 10 đến đầu tháng 12. Mọi năm, đông khách đến mấy thì cũng chỉ 5.000 - 6.000 khách đến trong ba ngày cuối tuần.

Còn ba ngày cuối tuần 23, 24, 25-10 vừa rồi, Đồng Văn đón đến gần 13.000 du khách. Những tuyến đường vốn đã hẹp, lại luồn lách một bên núi dựng, một bên vực sâu khó có chỗ cho hai ôtô tránh nhau trước mật độ người và xe như thế, tắc đường là chuyện tất nhiên.

Nhưng mà câu chuyện tắc đường nơi biên ải dường như mang lại nhiều niềm vui hơn là nỗi lo. Sao lại không vui được khi có hàng vạn người lên với nơi phên giậu đất nước xa xôi thăm thẳm này?

Anh Phạm Ngọc Tám, tài xế của UBND huyện Đồng Văn, bảo: “Tôi lái xe mấy chục năm ở đây chưa bao giờ thấy cảnh tắc đường như vậy, cũng chưa bao giờ đi ôtô từ cột cờ Lũng Cú ra thị trấn Đồng Văn chưa tới 30km lại phải đi mất ba giờ!”. Kể lể “hoàn cảnh” như vậy nhưng trong giọng nói của anh tài xế vùng cao này lại ra chiều hồ hởi.
Dulichgo
Cũng như những người dân nơi đây, câu chuyện hàng vạn du khách “sốt xình xịch cùng tam giác mạch” tìm lên cao nguyên đá đang mở ra rất nhiều cơ hội. Không chỉ để ngắm một mùa hoa đẹp, không chỉ được đặt chân lên một điểm cực thiêng liêng của Tổ quốc...

Gần một năm nay, “chiến dịch tam giác mạch” đã mang lại một sinh khí mới trên rẻo cao miền đá Đồng Văn.

Còn tiếp
Kỳ 1 - Kỳ 2 - Kỳ 3 - Kỳ 4 - Kỳ cuối

Theo Lê Đức Dục, Đức Bình (Báo Tuổi Trẻ)
Du lịch, GO!

Mùa thu xứ Mường

(BLC) - Đã lâu lắm rồi mới có cảm giác một mình thong dong giữa mùa thu như vậy. Thu vùng cao Tây Bắc đẹp quyến rũ đắm say. Tôi đi trên những cung đường vòng vèo lưng chừng núi, ngắm sắc thu vùng cao Mường Khương mà lòng cứ miên man cảm xúc khó tả.

Sáng đầu thu trong trẻo. Cái rét se se ngọt ngào mơn man da thịt. Sau giấc ngủ đêm, Mường Khương như sơn nữ vẫn còn mơ màng, nũng nịu trong chiếc chăn bồng bềnh sương trắng. Ấy vậy mà khi mặt trời lên, phía đông ửng hồng, cả thị trấn miền sơn cước cứ dần hiện ra trong màn sương như ở xứ sở thần tiên. Tôi thích sự tĩnh lặng của buổi sớm mùa thu nơi đây. Tuyến đường còn vắng người và các phương tiện qua lại. Trong đêm, những chiếc lá vàng lặng lẽ rời cành, khẽ rơi xuống lòng đường và sống nốt quãng thời gian ngắn ngủi của đời lá trước khi dòng xe qua lại phủ lên một lớp bụi đường.

Từ ban công nhà khách Ủy ban nhân dân huyện nhìn ra xa, dải sương sớm như chiếc khăn bông trắng hững hờ giăng ngang sườn núi. Nắng lên. Nắng thủy tinh dịu dàng đậu trên những vòm lá non. Thứ nắng mới còn tinh khôi trải trên sườn núi xuyên qua lớp sương mỏng đang bay lên như khói nhẹ.
Dulichgo
Mới hôm nào, thị trấn Mường Khương tan hoang sau cơn giận dữ của trời. Trong cơn giông lốc, đá từ trên cao trút xuống khiến hàng ngàn mái nhà không còn đến một viên ngói lành lặn. Những mái nhà lợp bằng tôn dày cũng bị đá bắn thủng lỗ chỗ và gió bão xé rách toang như người đàn bà cả giận xé một cái áo cũ. Thế mà hôm nay, những mái nhà lợp ngói mới trắng lấp lóa trong nắng sớm mùa thu. Những trường học cũng được sửa sang, quét lại vôi, chuẩn bị đón mùa khai giảng mới.

Từ trên cao nhìn xuống, cánh đồng Tùng Lâu xanh mướt màu lúa non. Huyện nghèo Mường Khương đã hồi sinh. Thật cảm phục cho bản lĩnh kiên cường và nghị lực của con người nơi đây. Trong thiên tai, tận cùng khó khăn, người Mường Khương, các dân tộc Mường Khương đã đoàn kết, xiết chặt tay nhau, không ngừng vươn lên xây dựng cuộc sống mới.

Lên xứ Mường không có gì thích bằng được phóng xe máy trên những cung đường đèo dốc quanh co lưng chừng núi, khám phá sự hùng vĩ của núi non. Sắc thu vùng cao đẹp đến sững sờ. Trên sườn núi cao, ngoài những thảm ngô vàng rực, cây lá đã bắt đầu đổi màu theo cái lạnh đầu mùa. Thỉnh thoảng lại bắt gặp một cây khoe màu lá đỏ rực như đốm lửa. Người không có tâm hồn nghệ sĩ cũng phải dừng lại một chút, thả hồn theo mây núi. Tạo hóa đã ban phát cho nơi đây những dãy núi liền núi cứ nhọn hoăn hoắt sừng sững thách thức thời gian.

Mường Khương như công viên đá. Con người nơi đây sống hòa hợp với đá và chinh phục đá bằng bản lĩnh kiên cường. Những nương ngô, lúa, lạc, đậu tương vẫn vươn lên xanh tốt để đến mùa thu lại vàng rực sườn đồi. Mùa thu cũng là mùa đồng bào vùng cao Mường Khương hối hả lên nương bẻ ngô, gùi từng gùi nặng về nhà.
Dulichgo
Từ thị trấn Mường Khương, qua Nấm Lư lên Lùng Khấu Nhin, tôi mải mê ngắm những ngôi nhà nhỏ được tô điểm thêm màu vàng rực rỡ của những cây sào phơi ngô trước cửa, sân phơi ngô vàng ươm trong nắng. Mùa thu, thang gác nhà nào cũng trĩu xuống…

Trong hành trình khám phá xứ Mường, tôi lạc vào chợ phiên Lùng Khấu Nhin nhộn nhịp bên đường. Bà cụ người Mông từ Cao Sơn đem xuống chợ gùi nặng toàn những quả dưa “ngố” vỏ màu vàng ruộm, mập mạp như quả bí đao. Ngỡ là dưa già, nhưng không phải. Giống dưa vùng cao là thế, bổ ra ruột xanh, ăn vào thấy vị thơm mát. Chả thế mà đồng bào đi làm nương vừa đói vừa mệt, cứ ngồi dưới tán cây, ăn quả dưa là bao nhiêu mệt mỏi tan biến hết. Mường Khương là xứ sở của ớt. Loại ớt ngon nổi tiếng làm nên thương hiệu “Tương ớt Mường Khương” được khắp trong Nam, ngoài Bắc biết tới. Ở chợ phiên này, ớt tươi được bày bán thành từng dãy. Chị bán hàng váy thổ cẩm sặc sỡ, tươi cười đong từng bát ớt chín đỏ cho khách.

Mấy tốp thiếu nữ Mông rủ nhau đi chơi chợ chọn mua váy áo, chẳng son phấn gì mà cô nào má cũng hây hây, đôi môi đỏ mọng như trái ớt chín trên nương. Đang giơ máy ảnh lên bấm nhiệt tình, đi ngang khu chợ ăn uống bụng bỗng cồn cào vì mùi phở thơm quá. Cô chủ quán người Nùng tươi cười: Anh ơi, vào đây ăn bát phở Lùng Khấu Nhin xem có ngon như phở ngoài phố không! Phở nóng, ăn giữa cái rét đầu thu, cho thêm miếng dạ dày lợn bản, ít hành lá, cắt thêm vài lát ớt vào. Chà! Cay xè mũi! Ăn vào mà xuýt xoa, nhưng rõ ràng ngon hơn ngoài phố. Đoàn khách Tây đến thăm chợ Lùng Khấu Nhin cũng háo hức vào quán. Anh bạn người Mông bên cạnh rót chén rượu ngô mời. Uống xong, cả ta lẫn Tây đều nhăn mặt, rồi bắt tay cười thích thú.
Giữa trưa, nắng đã lên cao, nền trời xanh ngắt, rời chợ Lùng Khấu Nhin về thành phố Lào Cai mà vẫn còn vấn vương với vẻ đẹp mùa thu xứ Mường.

Theo Tuấn Ngọc (báo Lào Cai)
Du lịch, GO!