Tôm tre An Nhơn: Đặc sản làng quê Bình Định

Đến với vùng đất Bình Định, Quê hương của anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ, ngoài việc tham quan, tìm hiểu các danh thắng - di tích đặc trưng, du khách còn có thể khám phá những vùng đất mới còn hoang sơ mang những vẻ đẹp, đặc sắc riêng của Bình Định cũng như tìm hiểu giá trị lịch sử hàng ngàn năm của hệ thống Tháp Chăm nơi đây.

Một vấn đề mà du khách quan tâm không kém khi đến với Bình Định đó là đặc sản địa phương. Đa số du khách khi mua đặc sản nơi đây về làm quà cho người thân đều rất hài lòng vì giá cả vừa phải, còn chất lượng thì "không cần phải bàn". Đặc sản Bình Định rất đa dạng và phong phú, tuy nhiên những mặt hàng truyền thống, thủ công mỹ nghệ lại được du khách khá quan tâm. Nói đến đây thì không thể bỏ qua một đặc sản rất đặc biệt được làm từ cây tre, xuất phát từ ý tưởng của 1 nghệ nhân đến từ vùng đất An Nhơn - Bình Định.

Như chúng ta biết, từ ngàn xưa tre đã trở nên quen thuộc với mỗi người dân, là biểu tượng của văn hóa làng xã Việt Nam. Rất nhiều các sản phẩm sinh hoạt hằng ngày của người dân Việt Nam đã được làm từ cây tre.

Không chỉ vậy, ngày nay, qua bàn tay khéo léo của người thợ thủ công tre đã trở thành những sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo, có giá trị kinh tế cao, đặc biệt là sản phẩm con tôm làm bằng tre rất được du khách ưa thích, và đây cũng là ý tưởng độc đáo của Nghệ nhân Nguyễn Minh Châu (hay còn được gọi là ông Châu tôm).

Để hiểu thêm về sản phẩm độc đáo này, du khách đến số nhà 364 (số cũ) hay số 490 đường Ngô Gia Tự, Thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. Bước vào ngôi nhà, du khách sẽ phải trầm trồ khen ngợi khi ngắm những chú tôm hùm "y như thật" được chủ nhân ngôi nhà treo dọc 2 bên tường.
Dulichgo
Năm nay gần 90 tuổi, nhưng người nghệ nhân có đôi bàn tay cực kỳ khéo léo với rất nhiều sản phẩm thủ công sáng tạo vẫn còn rất minh mẫn. Chia sẻ về nghề này, bác Châu cho biết: "trước khi tạo ra đặc sản tôm tre độc đáo, tôi còn sáng tạo ra nhiều sản phẩm khác như: làm những chú chim sẻ từ bông gòn trông y như thật, hoặc đắp tranh nghệ thuật, sau này còn làm cua, cò bằng tre...

Dần dần những sản phẩm trên lỗi thời, tôi chuyển qua nghiên cứu những sản phẩm mỹ nghệ khác, và khi tình cờ khi thấy những khoanh tre ngẫu nhiên nằm cạnh nhau rất giống cái lưng của con tôm, ý tưởng làm tôm bằng tre xuất hiện".

Để có một mô hình tôm hùm tre sinh động như thế này, bác Châu đã đi nhiều nơi để quan sát con tôm hùm thật bơi trong nước, mọi hoạt động của nó được bác ghi nhớ, ghi chép kỹ lưỡng. Sau đó bác mua vài con tôm mẫu (loại tôm vỏ) về để xem cấu tạo ra sao, sau đó mới bắt tay vào làm tôm tre. Những con tôm đầu tiên có thành phần cấu tạo đa phần là tre. Tuy nhiên, theo thời gian, để đáp ứng thị hiếu của khách hàng cũng như giá cả phù hợp, bác Châu đã cho ra đời  những con tôm hùm to hơn, màu sắc đẹp hơn, nhưng đồng thời thành phần tre trong sản phẩm đã giảm xuống chỉ còn mức 50%.

Được biết rằng chỉ riêng công đoạn trang trí cho con tôm không thôi bác đã phải thử nghiệm qua hàng ngàn sản phẩm khác nhau. Nhìn những con tôm hùm sống động đang bò trên tường bác Châu tự hỏi mình "không biết tôm tre và tôm thật con nào thật hơn, đẹp hơn". Đến năm 1987, chính sản phẩm này đã mang lại cho bác Châu giải thưởng thủ công mỹ nghệ toàn quốc trong một dịp trưng bày tại một hội chợ ở Quảng Ngãi.
Dulichgo
Theo bác Châu: phần khó nhất của tôm là tạo dáng cong thật tự nhiên cho lưng tôm. Để làm được như vậy, cần chọn những khúc tre tròn, cưa xéo để chọn những khoanh có kích thước khác nhau, sau đó ghép lại theo thứ tự từ nhỏ đến lớn. Phần đuôi tôm là những miếng tre nhỏ, được chẻ mỏng, vuốt láng, xếp xòe ra.

Tuy nhiên khâu chọn và xử lý nguyên liệu vẫn là quan trọng nhất. Tre chọn xong sẽ được ngâm đủ 6 tháng liên tục trong ao. Sau đó cây tre sẽ được cưa ra làm nhiều đoạn, mỗi một đoạn lại được đem tẩm, nhuộm hóa chất.

Nhuộm xong, tất cả lại được đem phơi, sấy và được xông hóa chất chống mối mọt. Nguyên liệu hoàn thành sẽ được đánh số và chỉ được đưa vào sản xuất sau đó 6 tháng. Chính nhờ sự kỹ lưỡng này mà con tôm tre của bác Châu có tuổi thọ rất cao, đáp ứng được các điều kiện cơ lý khi gia công.

Giá mỗi cặp tôm hùm dao động từ 400.000 đồng đến 1.000.000 đồng tùy theo kích thước sản phẩm. Con tôm hùm lớn nhất mà Bác Châu từng làm dài 750 mm, chưa tính bộ râu, 2 mắt của tôm là 2 bóng đèn chiếu sáng, tuy nhiên sản phẩm này hiện nay gia đình bác ít làm vì giá thành cao, làm rất kỳ công và kén khách.

Hiện nay sản phẩm Tôm tre của cơ sở bác Châu cung cấp lan tỏ khắp nơi trong và ngoài nước như: Đà Lạt, Nha trang, Tp. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Mỹ, các nước Đông Âu, Nhật Bản...Người dân Bình Định và du khách có thể dùng tôm tre như món quà tặng người thân nhân dịp tân gia, lễ, tết...Hy vọng với sự thân thuộc và thân thiện từ cây tre, sản phẩm Tôm tre sẽ được biết đến nhiều hơn nữa, như là một đặc sản đặc trưng của vùng đất Bình Định.

Theo Thông Tin Bình Định
Du lịch, GO!

Hòa Bình mùa mía tím

(TTO) - Từ khoảng tháng 11 đến tháng 3 hằng năm, có dịp đến với Hòa Bình, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những cánh đồng mía xanh mướt và thưởng thức những cây mía tím mát lành, ngọt lịm.

< Có dịp đến Hòa Bình, du khách sẽ bắt gặp những cánh đồng mía xanh mướt, tươi đẹp.

Hòa Bình được xem là tỉnh có diện tích trồng mía tím lớn nhất khu vực phía Bắc, mía ở đây nổi tiếng mềm, ngọt… và từ lâu đã trở thành một loại cây đặc sản.

< Đường Hồ Chí Minh, đoạn qua huyện Lạc Sơn, Hòa Bình trở nên tấp nập, nhộn nhịp hơn khi mùa mía đến.
Dulichgo
Du khách có thể đến Hòa Bình và thưởng thức mía quanh năm, thế nhưng mùa mía “chín” rộ nhất vẫn là mùa đông. Và mặc thời tiết giá lạnh, cây mía vẫn là sản phẩm giải khát rất được nhiều người ưa chuộng.

< Mía ở đây trồng nhiều ven đường, được người dân thu hoạch và đem bán trực tiếp tại chỗ nên rất tươi ngon.
Dulichgo
Có dịp đến Hòa Bình du lịch hay chạy xe ngang qua đường mòn Hồ Chí Minh, đoạn thuộc huyện Lạc Sơn, Yên Thủy… bạn sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những bãi mía xanh mướt thấp thoáng dưới chân núi đá vôi trùng điệp.

< Không khí mua bán tấp nập, nhộn nhịp khi mùa mía đến.

< Mía cây bó thành bó vẫn hấp dẫn người mua nhất, mỗi bó mía (10 cây) có giá chỉ từ 25.000 - 40.000 đồng, tùy vào khả năng trả giá của khách.
Dulichgo
Những cây mía tươi ngon, to dài, tím ngắt được người dân bó thành từng bó bán dọc khắp hai bên đường. Giá mía mùa này khá rẻ, chỉ 25.000 - 40.000 đồng/bó (10 cây), hoặc 10.000 đồng một túi mía đã róc sẵn.

< Mía chặt đoạn bó thành bó và những túi mía đã róc sẵn để khách ăn ngay trông rất hấp dẫn.
Dulichgo
Không khí tất bật, vui vẻ và những câu chuyện trò bên đường với những nông dân đang thoăn thoắt chặt mía, bó mía sẽ làm chuyến dừng chân của bạn thêm thoải mái, thú vị.

< Mía tím trở thành đặc sản và là món quà không thể thiếu mỗi dịp đi ngang qua Hòa Bình

Mỗi lần có dịp đi ngang qua Hòa Bình, người ta hay nhắc nhau mua ít mía về làm quà, cây mía tím dường như trở thành một thức ngon dùng để giải khát rất dễ thương của vùng đất Mường này vậy…

Theo Thanh Sơn Thủy (Tuổi Trẻ)
Du lịch, GO

Nghề lái xe trâu ở làng Hà Úc

(DVO) - Nghề lái xe trâu (tắc- hò- rì) không phải học để thi lấy bằng lái, chỉ cần chịu thương chịu khó làm việc và tích lũy kinh nghiệm, chịu đựng với thời tiết nắng đến chảy mỡ hay mùa đông rét buốt thấu xương.

< Xe trâu, phương tiện không thể thiếu với người dân vùng cát Vinh An, Vinh Mỹ.

Về làng Hà Úc (xã Vinh An, huyện Phú Vang, Thừa Thiên - Huế), chúng ta dễ dàng bắt gặp những chiếc xe trâu chạy lóc cóc trên đường nhựa hoặc đang lội dưới đồng ruộng bùn lầy để vận chuyển hàng nông sản cũng như những thứ hàng hóa khác theo yêu cầu của người thuê.

Anh Đào Văn Phúc, 31 tuổi, ở cụm 5, làng Hà Úc đã có 9 năm làm nghề lái xe trâu cho biết: Trước đây, trâu chủ yếu dùng để cày bừa, để bán cho thương lái giết thịt. Nay con trâu còn làm công cụ để kéo xe chuyên chở hàng nông sản, tiện lợi lắm!

< Anh Đào Văn Phúc đang lái xe trâu trên con đường làng.

Cũng như anh Phúc, anh Nguyễn Quát - một cư dân ở đây làm nghề này đã 16 năm chia sẻ: “Học hết lớp 5 ở trường làng thì tui nghỉ học vì gia đình khó khăn, lúc đầu tui học nghề hàn cơ khí nhưng thu nhập quá ít ỏi. Thấy ở địa phương mình nhu cầu vận chuyển hàng hóa của bà con ngày càng nhiều nên tui quyết định chuyển sang nghề lái xe trâu từ năm 1996”.

Ở làng Hà Úc hiện có khoảng 40-50 chiếc xe trâu đang hoạt động đều đặn quanh năm. Do đặc thù công việc của nhà nông nên người điều khiển xe trâu phải là thanh niên khỏe mạnh hoặc các bác, các chú ở độ tuổi trung niên nhưng sức lực còn bền bỉ, dẻo dai.

Trước khi bắt tay vào công việc, người ta phải cho trâu ăn thật no nê, uống thật đã khát, dùng dây vải buộc vào các móng chân để trâu khỏi bị mòn vó ( đi đường bê tông thì buộc vó lại kẻo bị long móng, sưng vó, đi đường cát thì tháo vó để trâu khỏi bị mỏi chân ), sau đó tra trâu vào còng xe rồi cầm dây cương điều khiển theo chủ ý của mình. Nhiều khi trâu làm việc kiệt sức, mệt lã thì phải cho nó ăn uống bồi dưỡng, tẩm bổ như ăn đọt ngô, đọt mía non, cám bột sắn, uống nước đường hoặc cho nghỉ ngơi vài ngày để phục hồi sức khỏe mà tiếp tục công việc.

< Tập kết gỗ, củi lên xe trâu.
Dulichgo
Anh Phúc cho biết: Ngày nào ít việc thì cũng khiếm được 100-200 ngàn, ngày nhiều việc lên đến 300.000đ/người/ngày. Vào mùa vụ thu hoạch lúa hay chở cây, người ta mướn chở hàng quá nhiều không đáp ứng kịp thì phải thuê lại xe khác chở giúp.

Hàng ngày, anh Phúc phải dậy sớm từ 1 giờ sáng để đi cắt cỏ xa hàng chục cây số, sang các xã lân cận như Vinh Phú, Vinh Thái, Vinh Hiền, Vinh Hà… Mỗi ngày, trâu xe ngốn vào bụng nó chừng 30 kg cỏ, 5 kg cám bột sắn và 10 lít nước máy, 2 lít nước đường. Mùa hè, sau khi thu hoạch vụ lúa Đông-Xuân, gieo xạ xong vụ Hè-Thu, bà con nông dân tổ chức xây dựng, sửa sang nhà cửa nhiều hơn nên xe trâu có dịp “ăn nên làm ra”. Trâu chở lúa, chở đất, chở cát, chở cây, chở củi… Từ hàng nông sản cho đến vật liệu xây dựng, xe trâu đều “chơi ” hết.

Nếu xe ben, xe chở hàng chuyên nghiệp chỉ đi được trên đường bê tông, đường đất cứng thì xe trâu thích hợp với mọi địa hình, mọi cung đường từ leo dốc, leo đồi cao cho đến lội xuống vực sâu, bùn lầy để kéo hàng. Một xe trâu có thể chở từ 5-7 tạ cho đến nặng cả 1 tấn.

< Nhờ nghề lái xe trâu, người dân vùng cát có thu nhập khá, nuôi con ăn học.

Xe trâu không tốn kém nhiên liệu xăng dầu mà chỉ cần sử dụng sức trâu kéo và sự điều khiển của con người. Tuy nhiên, không phải con trâu nào cũng kéo được xe. Trâu xe phải là trâu đực, vì trâu đực có sức mạnh dẻo dai, độ bền bỉ, chịu đựng với công việc nặng hơn trâu cái. Để chọn 1 con trâu xe ưng ý, người ta phải cưng dưỡng, vỗ béo nó ngay từ khi nhỏ, đến 4 tuổi thì trâu đã trở thành một “chàng trâu” lực lưỡng, sẵn sàng lên bờ xuống ruộng để kéo hàng, ngoan ngoãn làm theo sự sai khiến, chỉ bảo của “ông chủ”.
Dulichgo
Tôi hỏi vui: Có khi nào xe trâu chở quá tải, các anh bị “cảnh sát làng” tuýt còi xử phạt chưa? Anh Phúc tươi cười, bảo: “Làm chi có, mình lái thiệt an toàn, cho xe đi chậm là được rồi! Từ trước đến nay ở làng tui chưa có trường hợp nào bị tai nạn do xe trâu gây ra. Còn trâu điên chạy loạn xạ húc người bị trọng thương thì có rồi…”.

Nhiều người làm nghề lái xe trâu tại Hà Úc kỳ vọng rằng, dù xã hội có văn minh hiện đại đến đâu, thì con trâu và những chiếc xe trâu vẫn tiếp tục tồn tại với làng quê thanh bình này. Xe trâu vẫn mãi mãi là người bạn đồng hành với người nông dân quanh năm chân lấm tay bùn, là hình ảnh rất đỗi quen thuộc của làng quê Việt Nam từ bao đời nay.

“Kỹ nghệ” chọn và cúng trâu ngày Tết.

Theo kinh nghiệm dân gian, trâu được chọn kéo xe phải là trâu đực, ăn khỏe, có vóc dáng thấp, chân, sừng mập, cổ to và màu long bạc. Nhiều con trâu khôn, có thể tự lấy sừng hất gọng kéo lên cổ khi kéo và bỏ gọng xuống khi xong công việc, không cần gia chủ phải trợ giúp. Xe trâu vùng cát có đặc điểm phải trang bị thêm cho trâu đôi “vó” bằng cao su để có thể đi lại trên đường cát, bê tông,...

Tục cúng trâu ngày Tết có lẽ chỉ có ở vùng cát ven biển Vinh An, Vinh Mỹ bởi con trâu không chỉ là niềm cứu cánh mưu sinh mà còn là gia sản cả một đời với thôn dân làng cát. Thường từ ngày 25 (ÂL) trở đi, sau khi gác xong công việc đồng áng, trâu xe được gia chủ “tắm bữa tất niên” rửa sạch những bụi bẩn, mệt nhọc sau một năm lao động cật lực. Trâu được đem ra các giếng làng, gia chủ bắt nó nằm xuống, dùng vỏ dừa cọ xát trên lưng, đầu, sừng trâu.

Sau khi tắm rửa, trâu được cắt những bó cỏ non về “chiêu đãi” một bữa no nê trước Tết. Sáng mồng một, trâu xe được gia chủ dậy sớm sắm hai mâm cổ đầy đủ, thịnh soạn: Một mâm đặt trước hiên nhà cúng các thần linh, phù hộ cho trâu được khỏe mạnh, kéo cày tốt; một mâm được đặt trước cửa chuồng để cúng “thần chuồng”. Trên mâm cỗ này có tranh thờ con trâu ở làng Sình và một ít giấy bạc. Cúng lễ xong, tranh thờ con trâu được mang treo đầu chuồng suốt trong những ngày Tết, giấy bạc được đặt lên sừng trâu. Xong xuôi các công đoạn, chủ nhà lấy xôi hoặc miếng bánh chưng, gói vào trong lớp cỏ non vừa cắt cho trâu “ăn tết”.

Tục cúng trâu ngày Tết tùy điều kiện mỗi gia đình mà mâm cỗ thịnh soạn khác nhau, nhưng đã từ lâu, lễ cúng vẫn được người dân duy trì, bởi bà con tin rằng, lễ cúng trâu ngày Tết không chỉ cầu mong sự khỏe mạnh, cày kéo tốt ở con trâu mà còn như một sự tri ân đối với “đầu cơ nghiệp” sau một năm lao động vất vả (Nông Nghiệp).

Theo Võ Văn Dần (Báo Dân Việt)
Du lịch, GO!

Đà Lạt, có một mùa hồng...

(TTO) - Cuối tháng 11, đầu tháng 12 (*), mùa của những cơn gió mùa đông, mùa của những cây hồng trụi lá. Mùa đẹp nhất của những vườn hồng Đà Lạt. Lên Đà Lạt ngắm hoa dã quỳ cuối mùa, du khách cũng có thể ghé qua ngắm các vườn hồng đầy trái chín đỏ ở khắp ngoại ô Đà Lạt.

< Hồng vuông, loại dùng ép làm hồng khô cuối mùa.

Mùa này ngao du xe máy những con đường phủ mờ đất đỏ trong cái lạnh đầu đông xứ mù sương, lấp lánh trong nắng là những trái hồng thắp lửa trên cành. Còn nhớ cách đây không lâu, thông tin trên báo nói về giá hồng Đà Lạt bị rớt giá mạnh, hồng giòn, hồng trứng các loại thu mua từ nhà vườn giá chỉ còn 2.000 - 3.000 đồng/kg.

Tại khu vực trồng hồng lớn nhất tỉnh Lâm Đồng là thị trấn D’ran, huyện Đơn Dương và khu vực xã Xuân Trường (TP Đà Lạt), giá hồng giòn, hồng trứng các loại được chủ vựa thu mua sỉ từ nhà vườn chỉ còn 2.000-3.000 đồng/kg, giảm khoảng 300% so với mức giá đầu vụ.

Điện thoại hỏi thăm một người bạn có cửa hàng trái cây và hoa ở D’ran, bạn vẫn tươi vui: "Những loại  hồng rớt giá là loại dở chị ạ, trên Đà Lạt người ta không ăn nữa". Rồi bạn giải thích thêm: "Đó là loại hồng trứng lốc, thịt bở và vị lạt. Chất lượng thấp nên giá rẻ. Hồng loại ngon vẫn bán rất chạy". Buông điện thoại xuống lại nhớ những chuyến đi về Đà Lạt vào tháng 10, 11.
Dulichgo
Mùa này luôn có những cung đường ngao du xe máy qua những vườn hồng đầy trái chín đỏ trên các con đường đi vào xã Xuân Trường (đồi trà Cầu Đất), hay những khu vườn ở gần khu vực dinh III Bảo Đại (đường Triệu Việt Vương, phường 2) vào khu vực đèo Mimosa (đường đèo Prenn cũ)...

Cũng như khu vực D’ran, những con đường êm êm phủ mờ đất đỏ trong cái lạnh đầu đông với nắng vàng rực rỡ. Và lấp lánh trong nắng là những trái hồng thắp lửa trên các cành. Những vườn hồng đầy trái này, chủ nhân thường để ngỏ cửa. Thậm chí rất vui vẻ đón những du khách đến tham quan, chụp hình lưu niệm, thưởng thức trái chín tại chỗ và mua về làm quà cho người thân. Chỉ có điều bạn không nên tùy tiện vào mà không xin phép, cũng như bẻ trái mà không hỏi qua người vun trồng.

Một chủ vườn ở khu vực đèo Mimosa giải thích: "Không phải cứ thấy hồng chín đỏ trên cây là ăn được. Có khi còn chát nên để đó chưa hái. Muốn ăn hồng ngon nên nói qua để được hướng dẫn, chứ người Đà Lạt hiếu khách không tiếc gì vài ký hồng. Vào không hỏi ai, chụp hình tạo dáng rồi bẻ lung tung, về vừa không ăn được lại tạo ấn tượng xấu”.

Những người Đà Lạt xưa nói rằng cây hồng đến với vùng đất nầy từ nhiều nguồn, theo từng thời kỳ. Nhưng có lẽ chính thức là vào năm 1889, khi người Pháp lập một vườn ươm giống tại khu vực Dankia. Rồi năm 1933 khi Đà Lạt có đường xe lửa rồi xe hơi, cây hồng được trồng thêm nhân rộng ra. Khoảng năm 1956 cho đến năm 1975 đã có rất nhiều giống hồng Nhật, Mỹ... được đưa về, ươm trồng trên đất Đà Lạt.
Dulichgo
Người Đà Lạt xưa thích trồng hồng vì ngoài chuyện sống lâu, ít sâu bệnh. Trước mùa trái sẽ là mùa hoa thơm ngát (mùa hoa thường vào tháng 6, tháng 7), để sau hai tháng bắt đầu kết trái và ửng chín. Mùa hồng chín rộ nhất là độ cuối tháng 9, tháng 10. Những người Đà Lạt xưa còn kể ngày xưa trái hồng Đà Lạt khi chín thường có màu vàng cam chứ không phải hồng đỏ như hiện nay. Tùy theo nhà vườn trồng mà cây hồng có nhiều loại và tên cũng khác nhau.

Loại được ưa chuộng là hồng vuông và hồng bánh xe. Hồng vuông trái to, ăn giòn và ngọt. Còn hồng bánh xe khi chín ăn vừa dẻo, vừa ngọt vừa thơm vị đường. Nhưng muốn ăn từ trên cây thì phải để cho trái chín thật chín, còn nếu không sẽ bị chát. Chính vì thế hồng tươi ở Đà Lạt ngày xưa thường ít có, chỉ có hồng khô và hồng sấy.

Còn ngày nay, cây hồng Đà Lạt có rất nhiều giống và chủng loại mới. Nhưng gọi chung lại có hồng nước, gồm các loại hồng dẻo, hồng dai (còn gọi là hồng trứng vì trong thịt có nhiều nước). Loại này thường ăn tươi, ép nước, ngâm rượu và cả làm giấm hồng (loại giấm dành cho các món rau trộn Đà Lạt).

Hồng giòn, loại được ưa chuộng nhất, còn được gọi là hồng vuông, hồng chén hay còn gọi là hồng ngọt. Loại này đang bị những trái hồng Trung Quốc to tướng, vuông vắn mạo danh. Tuy bên ngoài bóng loáng ngon mắt, khi chín mang sắc vàng cam nhưng ăn vào vẫn chát, thậm chí chát ngắt.
Dulichgo
Những người Đà Lạt mến khách còn dặn chớ ham rẻ mua hồng bao đổ đống ven các con đường lộ, nơi có nhiều xe chạy. Đa số là hồng dạt, khó để lâu và không ngon. Nếu mua hãy vào vựa, hay muốn mua nhiều nên nhờ người địa phương mua lại lò. Chất lượng sẽ ngon hơn, giá cũng không chênh nhau bao nhiêu.

Hồng giòn - đặc sản Đà Lạt cuối thu đầu đông

Khoảng mươi năm trở lại đây, người Đà Lạt chuyển sang thu hoạch các loại quả hồng khi trái vừa già (da đang chuyển dần sang màu vàng) và chế biến thành hồng giòn. Vừa dễ vận chuyển, vừa để lâu không úng hư, ăn lại rất ngon ngọt. Cách chế biến cũng rất đơn giản. Quả hồng được hái từ trên cây xuống, sau đó được lựa lại thật cẩn thận, những quả bị trầy xước sẽ chuyển sang làm hồng khô, hồng sấy. Còn những quả đẹp, lành lặn sẽ được đem ủ làm hồng giòn.

Khi ủ không dùng nước vôi, chỉ cần cho hồng vào túi nilông trắng, sạch rồi cột chặt để khoảng 10 ngày, trái sẽ mất hẳn vị chát, chỉ còn lại vị giòn ngọt vừa ăn. Đây cũng là loại hồng giòn với vỏ xanh ửng, trái nhỏ vừa vào mùa tháng 9 - 10 vẫn được bày bán khắp chợ Đà Lạt.

(*) Tôi đã "dừng" lại khá lâu để gởi bài này, một lý do là không muốn có những vườn hồng tan hoang vì bước chân du khách.

Theo TRÂN DUY (Báo Tuổi Trẻ)
Du lịch, GO!

Về nơi đất lành quả ngọt Cao Phong

Nhớ một dạo, nghe cánh lái xe lên Tây Bắc kể rằng, bắt đầu từ dịp chớm sang mùa Hạ, khi xe vừa vượt con dốc Cun hiểm trở qua thị trấn mới Cao Phong, thường bị "lóa mắt" bởi những sạp cam chín vàng hai bên đường.

Có người tò mò dừng xe mua thử một thùng xốp cam thấy quả cam nhỏ, cầm vừa trong lòng bàn tay, bổ ra sắc lại không đỏ hồng như cam sành. Nhưng khi đem về chia cho mấy người hàng xóm, ít hôm sau có người sang tận nhà hỏi giống cam ấy bán ở đâu, đất ấy thế nào. Đất cam Bưng có tiếng từ dạo đó.

Chợt nhớ ra đương mùa cam chín, ngày nắng dịu, chúng tôi lại ngược đường 6 mới tìm về Mường Thàng xưa. Còn nhớ khi tỉnh Hòa Bình chưa dâng nước hồ thủy điện nhấn chìm đoạn quốc lộ 6 qua chợ Bờ, suối Rút, đất Mường Thàng còn xa xôi, huyền bí với câu chuyện về những loài phong lan rừng tuyệt sắc, về những con trăn gió uốn mình trên cây cao.
Dulichgo
Phải đến khi đường 6 mở qua, rồi khi nhà thơ Đinh Đăng Lương, người đã từng viết những câu thơ phiêu diêu khắp bốn xứ Mường (khi đó làm Trưởng Ban Tổ chức chính quyền tỉnh) đề xuất chọn nông trường cam làm thị trấn, người ta mới bắt đầu nhân giống loài cam ấy.

Không vội vào những vườn cam, chúng tôi đi xuôi xuống cầu Bưng ngắm dòng suối cổ lung linh dưới nắng. Chính dòng nước dẫn ra từ những khu rừng vắng trong núi đã bồi tụ nên thứ phù sa độc đáo rồi nảy mầm một giống cam quý.

Hẳn khi xưa, khi những người Việt - Mường đầu tiên can đảm lên vùng đất này, gặp vết mỏ chim rừng khoét một dấu lên trái cam rừng chín đã nhận ra thứ sản vật Trời cho mà đem về thuần hóa thành giống cam nhà. Cành cam theo tay người chiết, ghép, hạt cam theo đất nổi trôi mà lan khắp vùng thành giống cam Bưng nức tiếng.

Theo con đường bê tông, chúng tôi lên những vườn cam của Thu Phong, Xuân phong. Tiếng là đường liên xã nhưng dưới cái nắng Hè chỉ thấy những vườn cam tít tắp mà không thấy bóng người. Nhưng lạ lẫm nhất là khi xe chúng tôi đi qua quả đồi bạt ngàn cam của khu đồi cam mà người dân nơi đây đã đặt tên từ khá lâu.

Những cây cam không cao lớn nhưng trĩu trịt quả. Màu cam vàng xen với lá xanh, làm dịu đi cái nắng gay gắt của ban trưa. Đánh tiếng mãi mới thấy giọng người chủ vườn vang ra từ phía bên trong. Ngay cửa vườn là tấm bạt trải xuống nền đất với những đống cam vàng óng.
Dulichgo
Anh bảo hôm nay là ngày hái cam bán, khách cứ nếm thử, rồi cùng trò chuyện. Anh kể đất này thật lạ, khi xưa có cả những ngôi mộ cổ lớn, người dân sống bằng việc trồng nhiều loại cây nhưng dần dà mới hiểu nó sinh ra là để trồng cam với mía tím.

Những vườn cam ở đây nhìn thích mắt bởi sự ngay ngắn, bởi dấu ấn những bàn tay cần mẫn. Chỉ cần được tản bộ qua những khu vườn miên man sắc vàng ấy đã có cảm giác như đang lạc vào một khu trang trại ở châu Âu.

Cam ở đây không ngọt sắc như cam Bố Hạ, cam xã Đoài mà vẫn giữ được chút vị chua thanh mát và hương vị hoang dã. Ruột cam không chín đỏ mà vàng tươi như lòng đỏ trứng gà sống. Nhưng chính từ sự độc đáo ấy mà cam Bưng nhanh chóng được thực khách ưa thích.

Cam ở đây còn dùng để hấp với cá sông Đà, tạo ra vị ngọt rất lạ. Từng lát cam sắp bên mình cá cùng với rau thơm, hay vắt lấy nước cốt rồi tưới lên trên cá để khi đặt lên bàn tiệc, khách có thể cảm nhận hết vị đậm đà, ngọt ngào.

Đi dưới những tán cây cam, cầm trên tay những trái cam vàng, nghe người làm vườn kể chuyện tháng nào bón thúc, tháng nào tỉa cành, chiết ghép để cho mùa cam ngọt. Cây cam không kén đất nhưng cũng đòi hỏi người làm vườn cần mẫn không thể ngơi nghỉ hay sao nhãng.

Anh bảo cái khó ở đây là để dành những cây cam ngon, hãm cho chúng chín muộn để bán vào dịp Tết Nguyên đán cho bà con bày mâm ngũ quả. Quả cam vừa là sự hội tụ tinh túy của đất vườn, vừa là niềm vui mà người nông dân muốn gửi gắm đi muôn nơi bằng sự ngọt ngào chân thật của thứ quả đã làm nên tên đất Cao Phong.

Cho dù đến cuối năm 2014, những vườn cam ở đây mới nhận chỉ dẫn địa lý của Bộ Khoa học và Công nghệ nhưng giống cam ấy từ lâu đã nức tiếng, theo tay người đến muôn nơi.
Dulichgo
Tép cam mát rượi xua đi cái nóng mùa Hè, lớp vỏ mỏng tang được người ăn tin tưởng giữa thời các loại hoa quả khác ít nhiều bị nghi ngờ về độ an toàn thực phẩm. Anh chủ vườn hái những trái cam chín mọng mời khách và nở nụ cười rất tươi. Phải chăng những mùa cam bội thu đã khiến lòng người ở đây luôn vui vẻ, hồ hở?!

Từ mảnh đất hoang sơ ngày nào giờ đã thành đất lành với bao mùa trái đậu và tạo nên thứ quả ngọt làm say đắm lòng người. Vị ngọt ấy toát lên từ đất hay chính từ những giọt mồ hôi của người nông dân trồng cam cần mẫn ở đất Cao Phong này?

Theo Bùi Việt Phương (Doanh Nhân SG)
Du lịch, GO!

Lên Cao Phong ăn cam tận vườn

Vườn dâu Cái Tàu

Vườn dâu Cái Tàu nằm tiếp giáp với rừng tràm U Minh Hạ và dọc theo tuyến sông Cái Tàu, thuộc xã Nguyễn Phích, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau.

< Vườn dâu Cái Tàu.

Từ lâu, địa danh Cái Tàu được mệnh danh là “vương quốc” của loài dâu vàng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Trong tiềm thức của người dân U Minh, dâu Cái Tàu vừa là đặc sản vừa là nét đặc trưng của địa phương. Nói đến dâu Cái Tàu không chỉ nói đến một loại cây trái bình thường mà nó còn là tình cảm, là sự gắn bó sâu xa trong tâm khảm của mỗi người dân dành cho loại cây ăn trái này.

Nhiều người dân cố cựu ở đây cho biết: Gần 1 thế kỷ trước, cây dâu đã có mặt trên vùng đất này. Xuất xứ của loại cây này từ ở hòn (các đảo nằm trên biển) mang về. Những người đi biển lúc đó mang giống về trồng ở trong đất liền và người dân nhân giống ra để chia nhau trồng. Cứ thế, cái vị ngon chua chua, ngọt ngọt đến kỳ lạ ấy của trái dâu Cái Tàu nhanh chóng được người dân xã Nguyễn Phích phát triển thành vườn cho đến ngày hôm nay.

< Thu hoạch dâu.

Thời hoàng kim của dâu Cái Tàu (khoảng từ năm 1990 trở về trước), ở xứ Cái Tàu (đoạn từ ấp 1 đến ấp 6, xã Nguyễn Phích) hầu như nhà nào cũng trồng dâu, ít thì vài cây để ăn, còn nhiều thì cả 01 ha. Có lúc, trong vườn nhà của nhiều hộ dân ở đây đã trồng đến vài trăm gốc dâu có tuổi hàng chục năm, sản lượng hàng chục tấn trái mỗi năm.
Dulichgo
Đặc trưng của trái dâu Cái Tàu là trái lớn, mỏng vỏ, mọng nước, vị ngọt, chua nhẹ, khi chín nó có màu vàng trông rất đẹp mắt. Dâu Cái Tàu trổ bông vào cuối mùa Đông, chín vào cuối mùa Xuân khi những cơn mưa đầu mùa bắt đầu nặng hạt, thường đúng vào dịp lễ 30/4 – 01/5 hằng năm. Vào thời điểm này, những năm gần đây khách đến tham quan, du lịch tại các vườn dâu rất đông.

< Nhiều bạn trẻ rất thích thú khi tham quan, du lịch tại vườn dâu Cái Tàu.

Với những đặc trưng vốn có nên từ lâu dâu Cái Tàu đã trở nên nổi tiếng, được nhiều người ưa chuộng bởi vị chua ngọt thanh tao đến thao đầu lưỡi. Nhưng điều thích thú nhất vẫn là mục sở thị những chùm dâu chín vàng đong đưa theo những tia nắng xuyên qua kẽ lá. Dưới tán những gốc dâu hàng chục năm tuổi là nơi nghỉ mát, dã ngoại lý tưởng cho du khách.

Theo Diễm Phương – Hữu Lợi (Camau.gov.vn)
Du lịch, GO!

Lộng gió Gia Đẳng

Nhắc đến bãi tắm Gia Đẳng, ít người biết đến địa danh này, nhưng nếu nói về nước mắm thì ở đây nổi tiếng gần xa từ lâu.

< Một góc bãi biển Gia Đẳng.

Bãi tắm Gia Đẳng thuộc xã Triệu Lăng, huyện Triệu Phong tỉnh Quảng Trị. Đây từ lâu vốn gắn bó với làng làm nước mắm Gia Đẳng, mới được khai thác thành bãi tắm cho khách được vài năm.
Biển Gia Đẳng nước xanh trong, sóng nhẹ với khung cảnh còn hoang sơ. Các dịch vụ đơn giản cùng cuộc sống gắn bó với người dân làng chài lưới.

Đến đây, bạn có thể nghỉ trong các nhà nghỉ dân giã hay ngay tại nhà dân, ăn bữa cơm gia đình được chế biến từ hải sản tươi ngon đánh bắt mỗi sáng và đừng quên mua ít nước mắm ngon mang về làm quà.
Dulichgo
Nước mắm Gia Đẳng là một đặc sản của người dân bãi ngang ven biển xã Triệu Lăng và là một thương hiệu có uy tín ở Quảng Trị. Người dân Triệu Lăng đi đâu xa đều tìm về thôn Gia Đẳng để mua một vài lít nước mắm làm quà biếu cho người thân hay bạn bè.

Với chất lượng và hương vị đặc trưng không nơi nào có, thương hiệu nước mắm Gia Đẳng đã được khẳng định từ hàng trăm năm nay. Nước mắm Gia Đẳng được chế biến từ các loại cá nục, cơm, duội. Trước khi đưa vào bể muối, tất cả các loại cá này phải được lựa chọn kỹ, để đảm bảo cá còn tươi, không được ươn và phải được rửa sạch sẽ để khô ráo trước.

Khi muối, phải trộn đều cá và muối, khối lượng muối và cá phải tương ứng với nhau một cách hợp lý. Các loại cá lẫn khi muối phải muối riêng và mỗi loại cá đều có thời gian muối nhất định. Như cá cơm có thời gian muối tối thiểu phải trên 8 tháng, cá nục và cá duội thì thời gian muối tối thiểu phải trên 12 tháng.

Do được chế biến kỹ lưỡng từ khâu chọn cá cho đến khi cất nước mắm để bán, nên chất lượng nước mắm Gia Đẳng luôn đảm bảo. Hiện nay, bình quân mỗi năm, 20 cơ sở sản xuất nước mắm trong thôn đã cung ứng cho thị trường hàng trăm ngàn lít nước mắm với doanh thu trên 2,5 tỷ đồng.

Đây cũng chính là quê hương của Đại tướng Đoàn Khuê, bí danh là Võ Tiến Trình, sinh ngày 29/10/1923 ở làng cát ven biển Gia Đẳng, xã Triệu Tân, nay là xã Triệu Lăng, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Du lịch, GO! tổng hợp

Cam sành Hàm Yên ở làng Mường

(TTO) - Mùa này nếu có dịp ngược lên Tuyên Quang để đến với mảnh đất đồi Hàm Yên, bạn sẽ không khỏi choáng ngợp bởi những vườn cam xanh ngát sum sê trái trải dài trên những triền đồi đầy sỏi đá.

< Cam trồng trên các triền đồi.

Tuyên Quang thường được nhắc đến với những chiến công lịch sử hào hùng của thế hệ cha ông đi trước. Ngày nay, mảnh đất này còn níu chân du khách với nhiều sản vật, đặc biệt cam sành Hàm Yên. Cam sành đã được trồng từ lâu trên vùng đất Hàm Yên và người dân ở đây thường quen gọi là cam làng Mường.

Theo các cụ già trong làng kể lại, giống cam sành này được trồng từ rất lâu đời. Vào khoảng năm 1890, hai người dân tộc trong lúc đi bẫy thú ở núi Quan Tiên, bản Mường đã nhìn thấy một loại cây có gai nhọn, lá thơm, có một số quả đã chín vàng. Hái ăn thử thấy có mùi vị ngon và thơm mát họ bèn mang hạt về trồng ở vườn nhà. Từ đó, mọi người truyền nhau xin giống mang về nhà trồng, phát triển thành những trang trại cam rộng lớn như ngày nay.

< Vườn cam sai trĩu quả.

Dọc trên đường vào Hàm Yên, bạn sẽ thấy thật thư thái và mát mắt bởi màu xanh của những vườn cam trải dài ngút mắt. Cam được trồng tập trung ở 9 xã Phù Lưu, Yên Thuận, thị trấn Hàm Yên, Yên Phú…. Nhưng  nhiều nhất là tại Phù Lưu. Và theo người dân ở đây, cam ở Phù Lưu là thơm ngon nhất.
Dulichgo
Tiếng thơm lan xa, rất nhiều người dân nơi khác đã đến lấy giống về trồng nhưng chỉ cam trồng ở Hàm Yên mới cho chất lượng ngon hơn cả. Có lẽ khí hậu, điều kiện thổ nhưỡng ở đây hợp cho cam sành phát triển.

Ngày nay, những vườn cam đã mang lại giá trị kinh tế cao cho người dân Hàm Yên, nhiều mô hình vườn có doanh thu đạt từ vài trăm đến hàng tỉ đồng mỗi năm. Vì thế cam sành Hàm Yên được xem là cây “đũa vàng” cho bà con nông dân nơi đây.

Mùa này nếu đi dọc các tuyến đường Hàm Yên, đặc biệt vào xã Phù Lưu, bạn sẽ trầm trồ bởi những cây cam xanh ngát vươn lên trên dãy núi Pá Phúng cao vời. Từng hàng cam sai trĩu quả, lúc lỉu đung đưa trong gió, báo hiệu một vụ mùa bội thu đang đến gần. Trên những con đường làng, tấp tập những chuyến xe nối đuôi nhau chở cam đi khắp các tỉnh thành trong cả nước.

Ngược dòng sông lô đến với thành Tuyên, ôn lại lịch sử hào hùng một thời, bạn đừng quên khám phá ẩm thực của vùng sơn cước này và nhớ thưởng thức cam sành Hàm Yên để cảm nhận hương vị ngọt, ngon kết tinh của nắng, gió của đất đồi, của tình người vùng cao.

Hấp thụ những tinh hoa từ đất, gió, nắng và nguồn nước mát, trong lành từ ngọn núi Phá Phúng, cam Hàm Yên mang hương vị đặc trưng riêng, vị ngọt cũng khác hẳn cam sành vùng khác. Những tép cam vàng mọng nước, thơm ngon, thanh mát nổi tiếng không chỉ trong tỉnh mà cả nước đều biết đến.

< Những quả cam mọng nước lúc lỉu trên cành.
Dulichgo
Được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, nhưng cũng nhờ sự cần cù và chịu thương chịu khó của bà con dân tộc nơi đây mà cam Hàm Yên đã khẳng định được thương hiệu, chỗ đứng của mình giữa bạt ngàn hoa quả trôi nổi hiện nay. Năm 2007, cam Hàm Yên đã được đăng ký nhãn hiệu và đoạt được nhiều giải thưởng về nhãn hiệu thương mại. Đặc biệt năm 2013, cam Hàm Yên được vinh danh lọt vào tốp 10 loại trái cây nổi tiếng nhất Việt Nam.

Theo nghiên cứu, cam sành Hàm Yên là loại cam có giá trị dinh dưỡng cao, chứa trên 10% hàm lượng đường, hàm lượng vitamin C từ 40 - 90mg/100g cam tươi. Ngoài ra, cam sành Hàm Yên còn có các chất axit hữu cơ, trong đó có nhiều loại axit có hoạt tính sinh học cao cùng các chất khoáng và dầu thơm.

Theo Hoàng Hân (Dulich.Tuoitre)
Du lịch, GO!

Đậm đà mắm biển Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết được làm chủ yếu từ cá cơm, với nhiều loại như cá cơm than, cá cơm sọc tiêu, sọc phấn… mà ngon nhất là cá cơm than và sọc tiêu. Theo những người làm nước mắm lâu năm ở Phan Thiết, chất lượng nước mắm còn phụ thuộc vào thời gian đánh bắt cá, tốt nhất là vào tháng Tám ta, lúc cá béo, ít mỡ, cơ thịt mềm mại, mới cho nước mắm ngon nhất và đạt độ đạm cao nhất.

Từ tháng Tư đến tháng Tám Âm lịch, khi có gió nồm từ vùng biển phía Nam cũng là lúc cá cơm xuất hiện. Cá cơm đánh bắt được phải qua khâu tuyển lựa kỹ, loại bỏ những con không được tươi hoặc quá nhỏ vì đây là yếu tố quyết định chất lượng nước mắm. Cá được chườm với loại muối có độ tinh khiết cao, hạt nhỏ – đây cũng là nguyên liệu quan trọng bậc nhất trong quá trình sản xuất nước mắm.

Khác với cách làm nước mắm ở Phú Quốc, ở Phan Thiết bà con dùng lu (hay mái) để muối cá thay vì dùng thùng gỗ. Cá không cần rửa lại khi muối vì trước lúc đưa lên bờ cá đã được rửa sạch bằng nước biển.

Cá được muối theo tỷ lệ: cứ ba sọt cá một sọt muối (mỗi sọt muối nặng khoảng hơn 30kg), trộn cho thật đều tay nhưng không làm nát cá, cho vào lu để qua đêm cho thấm. Khi cá trong lu xẹp dần, người ta cho thêm cá và muối cũng theo công thức trên, rồi mở vòi cho nước bổi (nước đầu tiên) chảy hết ra, sau đó tiếp tục đổ muối vào cho đầy lu sao cho cá phải nằm dưới lớp muối, nếu không sẽ sinh dòi, hôi thối.
Dulichgo
Công đoạn kế tiếp của quá trình ướp là lót lá dừa trên mặt lu, ép muối xuống, nén cho thật cứng lớp cá bên dưới bằng đá. Cuối cùng, đóng vòi và đổ nước bổi trở lại cho đầy lu. Làm nước mắm ngon là một nghệ thuật: nước mắm phải lấy nhiều lần, lọc đi lọc lại. Khoảng năm ngày sau là nước trong lu “chín”, tức là đã thành nước mắm.

Làm nước mắm nhỉ đòi hỏi phải công phu hơn. Cũng muối cá để qua đêm cho thấm, sau đó cá được xay cho thật nhuyễn rồi mới chứa vào lu và đem phơi ngoài trời trong vòng hai tháng cho cá “chín”, có mùi thơm. Cá chín được chuyển qua lu có vòi gần sát đáy, rồi cho nước trong lu nhỏ từng giọt vào một khạp nhỏ. Nước trong khạp thơm và trong vắt, màu hổ phách, được gọi là nước mắm nhỉ (không phải nhĩ) có độ đạm là 30. Đây chính là sản phẩm tinh hoa của nước mắm.

Tuy nhiên, còn có một thứ nước mắm mà những nhà sản xuất cất giữ không bán, gọi là nước mắm lú, không dùng để ăn. Để có được nước mắm lú, người ta phải chọn thứ nước mắm nhỉ tinh khiết nhất, sau đó đem cất khoảng chừng 10 năm (có lẽ do cất đâu đó quá lâu, không nhớ nổi, đâm ra lú lẫn nên mới gọi là nước mắm lú).

Đối với người làm nước mắm lâu năm, nước mắm lú là một thứ thuốc: ngư dân khi lặn xuống biển vào mùa lạnh chỉ cần uống một chút sẽ giúp cơ thể không bị lạnh khi ngâm lâu dưới nước. Người ta còn nói, thứ thuốc ấy giúp cho các diễn viên sân khấu cải lương khi hát thanh giọng hơn, dài hơi hơn. Và người bị viêm họng hay đau rát cổ họng chỉ cần uống một muỗng cà phê trước khi ngủ thì chứng viêm họng sẽ biến mất ngay!
Dulichgo
Nước mắm Phan Thiết đã có từ thời vùng đất duyên hải Nam Trung bộ này là tổng Đức Thắng (1809). Khi đó, sản phẩm của những nhà làm nước mắm đã được bán ở Đàng Ngoài. Ðầu thế kỷ XX, nước mắm Phan Thiết đã có một nhãn hiệu nổi tiếng là Liên Thành, được bán rộng rãi trong Nam ngoài Trung và đã ra tận Hải Phòng, Hà Nội…

Theo Bình Phương Thảo (DNSGCT)
Du lịch, GO!